Làn sóng tăng giá thức ăn chăn nuôi liên tiếp từ đầu năm đến nay đang giội gáo nước lạnh vào hy vọng phục hồi của người chăn nuôi cả nước. Trong bối cảnh chi phí đầu vào leo thang dữ dội nhưng giá nông sản đầu ra lại bấp bênh, thu hẹp quy mô sản xuất trở thành lựa chọn thế chân tường của nhiều hộ dân và doanh nghiệp. Thực trạng này một lần nữa đặt ra yêu cầu cấp thiết: Muốn ngành chăn nuôi vượt qua "vòng xoáy" rủi ro, không thể mãi loay hoay ứng dụng các biện pháp ứng phó ngắn hạn mà phải tổ chức lại toàn bộ chuỗi liên kết và chủ động nguồn nguyên liệu trong nước.
Giá thức ăn chăn nuôi tăng lần thứ 8 kể từ đầu năm đến nay.
Ngay từ những ngày đầu tháng 11/2026, thị trường thức ăn chăn nuôi tiếp tục đón nhận đợt điều chỉnh giá mới từ hàng loạt doanh nghiệp sản xuất lớn. Đây đã là đợt tăng giá thứ 8 tính từ đầu năm đến nay, đẩy áp lực chi phí đầu vào của các trang trại lên mức cao chưa từng có.
Theo thông báo từ Công ty TNHH Leong Hup Feedmill Việt Nam, từ ngày 6/11/2026, giá các sản phẩm thức ăn dùng cho heo con và thức ăn đậm đặc điều chỉnh tăng thêm 400 đồng/kg; các dòng sản phẩm cho heo thịt, heo nái, cám bò và gia cầm cũng nhích tăng 300 đồng/kg. Tương tự, Công ty TNHH New Hope TP. Hồ Chí Minh áp dụng mức tăng từ ngày 09/11/2026 với 400 đồng/kg đối với cám heo con, và tăng 200–240 đồng/kg đối với các nhóm cám gia cầm, gia súc khác.
Tại khu vực miền Trung và phía Bắc, các doanh nghiệp như Công ty TNHH Hải Long Bình Định (HAID) hay Công ty EH Miền Bắc Việt Nam (East Hope) cũng đồng loạt thông báo điều chỉnh tăng từ 200 đến 400 đồng/kg tùy từng chủng loại sản phẩm. Lý do chung được các đơn vị sản xuất đưa ra là giá nguyên liệu thô nhập khẩu cùng chi phí logistics liên tục biến động gia tăng, buộc doanh nghiệp phải tăng giá bán để bù đắp chi phí phát sinh.
Dù mức tăng 200–400 đồng/kg nghe có vẻ khiêm tốn trên mỗi cân cám, nhưng cộng dồn qua 8 đợt điều chỉnh từ đầu năm, tổng mức tăng đã chạm ngưỡng 15–18%. Điều này đã tạo nên một cú sốc chi phí thực sự cho các cơ sở chăn nuôi quy mô lớn.
Người chăn nuôi đang đứng trước khó khăn “kép” khi giá lợn hơi liên tục giảm, trong khi giá thức ăn chăn nuôi điều chỉnh tăng nhiều lần.
Đối với ngành chăn nuôi, chi phí thức ăn luôn chiếm tỷ trọng chi phối, dao động từ 65% đến 70% tổng giá thành sản xuất. Việc giá cám "bốc đầu" trong khi giá bán sản phẩm đầu ra suy giảm đang đẩy người nuôi vào thế "tiền mất, nợ mang".
Thực tế ghi nhận tại mảng chăn nuôi heo cho thấy sự sụt giảm nghiêm trọng về biên lợi nhuận. Nếu như thời điểm Tết Nguyên đán Bính Ngọ, giá heo hơi từng đạt đỉnh 80.000 đồng/kg, thì đến đầu tháng 11/2026, theo dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giá heo hơi chỉ còn dao động ở mức 43.000–48.000 đồng/kg. Đứng trước chu kỳ tái đàn phục vụ thị trường Tết Đinh Mùi 2027, nông dân rơi vào trạng thái tiến thoái lưỡng tiện: Nếu mở rộng quy mô, nguy cơ thua lỗ do chi phí cám cao là rất lớn; nếu bỏ trống chuồng, dòng tiền lại đóng đóng băng.
Ông Phạm Trường Giang, Giám đốc Công ty TNHH Trang Linh – đơn vị đang duy trì 3.600 heo nái và 46.000 heo thịt với mức tiêu thụ hơn 2.400 tấn thức ăn/tháng chia sẻ: "Chỉ riêng đợt tăng 400 đồng/kg cám gần đây đã khiến chi phí sản xuất của doanh nghiệp đội thêm cả tỷ đồng mỗi tháng, đưa tổng chi phí tiền cám lên xấp xỉ 30 tỷ đồng/tháng. Trong điều kiện giá heo hơi xuống thấp, chúng tôi buộc phải chủ động giảm tỷ lệ nuôi heo thịt, xuất bán bớt heo cai sữa để hạ mật độ tổng đàn. Doanh nghiệp chấp nhận giảm doanh thu để giảm bớt rủi ro tài chính."
Cùng chung cảnh ngộ, bà Phạm Mỹ Kiều, chủ trang trại chăn nuôi gia cầm tại phường Long Nguyên, TP. Hồ Chí Minh than thở: "Giá thành chăn nuôi hiện đã vọt lên 28.000 đồng/kg, trong khi giá bán thương phẩm trên thị trường chỉ quanh quẩn 29.000 đồng/kg. Người nuôi coi như hòa vốn hoặc cầm chắc phần lỗ. Để tự cứu mình, tôi phải cắt giảm bớt số chuồng nuôi, từ 7–8 chuồng trước đây nay chỉ duy trì 4–5 chuồng để cầm chừng chờ thị trường bình ổn."
Sự chủ động thu hẹp quy mô của các trang trại tuy giúp giảm thiểu thiệt hại trước mắt, nhưng nếu kéo dài sẽ làm suy giảm nghiêm trọng năng lực cung ứng của toàn ngành, đồng thời bào mòn sức cạnh tranh của sản phẩm chăn nuôi trong nước.
Giá thức ăn chăn nuôi tăng cao khiến chi phí nuôi gà cũng tăng theo.
Bản chất của bài toán khủng hoảng giá thức ăn chăn nuôi tại Việt Nam nằm ở sự phụ thuộc quá lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Mỗi năm, nước ta phải chi từ 7 đến 8 tỷ USD để nhập khẩu khoảng 22–24 triệu tấn nguyên liệu như ngô, đậu tương... Do đó, chỉ một biến động nhỏ của thị trường hàng hóa thế giới cũng lập tức đẩy nền chăn nuôi trong nước vào thế bị động.
Đánh giá về giải pháp tháo gỡ rào cản này, ông Phan Xuân Thảo, Chủ tịch Hội Chăn nuôi và Thú y TP. Hồ Chí Minh, cho rằng giải pháp trước mắt và hiệu quả nhất là đẩy mạnh mô hình chăn nuôi tuần hoàn. Việc xử lý, tận dụng triệt để các nguồn phế, phụ phẩm từ trồng trọt, chế biến thủy hải sản làm thức ăn chăn nuôi vừa giúp hạ giá thành, vừa giảm ô nhiễm môi trường.
Tuy nhiên, ông Thảo cũng khẳng định: "Nếu chỉ yêu cầu người chăn nuôi tiết kiệm ở khâu cuối cùng thì không thể giải quyết triệt để gốc rễ vấn đề. Cốt lõi là phải tổ chức lại sản xuất, quy hoạch các vùng nguyên liệu trong nước và thúc đẩy liên kết chuỗi để tạo ra quy mô đủ lớn."
Một minh chứng rõ nét cho hiệu quả của tư duy liên kết là Hợp tác xã Chăn nuôi công nghệ cao Long Thành Phát. Đơn vị này đang vận hành 11 khu chăn nuôi tại Đồng Nai, TP. Hồ Chí Minh và Tây Ninh với tổng đàn lên tới 12 triệu gia cầm/năm. Ông Trần Văn Ngọc, thành viên HĐQT Hợp tác xã cho biết, việc tập hợp các trang trại nhỏ lẻ thành hợp tác xã quy mô lớn giúp đơn vị dễ dàng đàm phán chi phí đầu vào, ký kết các hợp đồng bao tiêu sản phẩm xuất khẩu và nội địa. Quy mô lớn giúp hợp tác xã xây dựng kế hoạch sản xuất bài bản, chủ động điều tiết mật độ đàn để triệt tiêu rủi ro biến động giá.
Ở góc độ doanh nghiệp, Công ty TNHH Trang Linh cũng đang tiên phong tự chủ nguyên liệu bằng cách tận dụng chất thải chăn nuôi sản xuất phân bón vi sinh, đồng thời hợp tác phát triển các vùng trồng ngô, đậu tương, dược liệu. Doanh nghiệp đang tiến hành đàm phán mở rộng vùng nguyên liệu tại Tây Nguyên lên khoảng 1.000 ha nhằm từng bước giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, hạn chế rủi ro từ tỷ giá và chi phí vận tải quốc tế.
Rõ ràng, biện pháp "giảm đàn giữ sức" chỉ là hạ sách tình thế của người nông dân trước cơn bão giá. Để ngành chăn nuôi Việt Nam phát triển bền vững và đủ sức chống chịu trước những biến động toàn cầu, việc chuyển đổi từ tư duy ứng phó bị động sang chiến lược tự chủ nguồn nguyên liệu, kết hợp với mô hình liên kết chuỗi tuần hoàn chính là con đường sống còn duy nhất.
