Từ việc kiên quyết dẹp bỏ các điểm giết mổ tự phát cho đến chiến lược bài bản quy hoạch mạng lưới cơ sở giết mổ tập trung, Hà Nội đang tiến những bước dài trong nỗ lực siết chặt an toàn thực phẩm. Đây không chỉ là câu chuyện quản lý thị trường, mà còn là hành trình bảo vệ sức khỏe cộng đồng, phòng chống dịch bệnh và gìn giữ môi trường sống cho hàng triệu cư dân Thủ đô.
Cơ sở giết mổ tập trung bảo đảm an toàn thực phẩm.
Với quy mô dân số lớn và nhịp sống đô thị sôi động, Hà Nội mỗi ngày tiêu thụ một lượng thực phẩm khổng lồ. Thế nhưng, con số thịt gia súc, gia cầm được kiểm soát chính quy mới chỉ đáp ứng hơn 60% nhu cầu thực tế. 40% khoảng trống còn lại chính là dư địa tồn tại của những điểm giết mổ tự do, tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường.
Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho thấy, trước khi Kế hoạch số 283/KH-UBND ngày 20/10/2025 của UBND thành phố đi vào cuộc sống, toàn địa bàn có tới 701 cơ sở giết mổ. Trong số đó, các lò mổ công nghiệp và bán công nghiệp vỏn vẹn con số 35, còn lại đến 666 cơ sở (chiếm tới 95%) là các điểm giết mổ nhỏ lẻ, thủ công.
Với hàng trăm lò mổ nhỏ lẻ nằm xen kẽ trong các khu dân cư ngoại thành đã tạo ra một bức tranh quản lý đầy bất cập. Hoạt động phân tán, hạ tầng xập xệ, nước thải sinh hoạt và chất thải động vật xả trực tiếp ra môi trường... không chỉ gây ô nhiễm nguồn nước, không khí mà còn là "ngòi nổ" phát sinh, lây lan dịch bệnh trên đàn vật nuôi. Nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm vì thế luôn rình rập trên từng mâm cơm của người dân.
Trước yêu cầu cấp thiết đó, việc kiểm soát tận gốc hoạt động giết mổ có ý nghĩa sống còn trong phòng chống dịch bệnh động vật, bảo đảm an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.
Bám sát Kế hoạch 283/KH-UBND, các lực lượng chức năng thành phố đã đồng loạt ra quân. Lộ trình vận động, yêu cầu các hộ kinh doanh ký cam kết dừng hoạt động hoặc chuyển đổi mô hình được triển khai quyết liệt. Tính đến đầu tháng 9/2026, 100% UBND xã, phường đã thành lập các tổ kiểm tra liên ngành để rà soát, giám sát trực tiếp tại từng địa bàn.
Từ thực tế cơ sở, Phó Chủ tịch UBND xã Chương Dương Nguyễn Trọng Đô thẳng thắn chia sẻ, việc xóa bỏ lò mổ tự phát là bài toán không dễ dàng bởi thói quen kinh doanh lâu đời của người dân. Công tác kiểm tra nhiều thời điểm còn mang tính đợt cao điểm, việc giám sát sau cam kết đôi lúc chưa triệt để. Tuy nhiên, quan điểm xuyên suốt hiện nay là không thể thỏa hiệp. Việc dẹp bỏ các điểm giết mổ nhỏ lẻ trong khu dân cư là bước đi bắt buộc để kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc thịt trước khi đưa ra thị trường.
Dây chuyền giết mổ công nghiệp tại Hà Nội.
Chấm dứt hoạt động của các lò mổ nhỏ lẻ chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ và mang tính quyết định là Hà Nội phải xây dựng được một hệ thống giết mổ tập trung đủ công suất, vừa đáp ứng cầu của thị trường, vừa tạo "bệ đỡ" cho các hộ kinh doanh chuyển đổi sinh kế bền vững.
Tại nhiều địa phương ngoại thành, công tác chuyển tiếp đang được triển khai khẩn trương. Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Bị Tống Văn Thái cho biết, địa phương một mặt tăng cường chốt chặn, kiểm soát chặt các phương tiện vận chuyển gia súc, gia cầm không rõ nguồn gốc ra vào địa bàn; mặt khác tích cực hướng dẫn các hộ chăn nuôi, giết mổ duy trì điều kiện vệ sinh thú y trong thời gian chờ dịch đổi sang cơ sở tập trung. Xã cũng chủ động vận động người dân thay đổi thói quen tiêu dùng, ưu tiên lựa chọn sản phẩm thịt có tem, dấu kiểm soát thú y.
Ở góc độ quản lý vĩ mô, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết: Để hiện thực hóa mục tiêu hiện đại hóa ngành thực phẩm, thành phố đã ban hành Quyết định số 4314/QĐ-UBND ngày 16/8/2026 phê duyệt quy hoạch mạng lưới cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung.
Theo quy hoạch này, Hà Nội sẽ bố trí 28 cơ sở giết mổ tập trung quy mô tại 25 xã trọng điểm, tạo thành bộ khung kết nối hạ tầng hoàn chỉnh, phù hợp với quy hoạch đô thị. Hiện tại, trên toàn địa bàn đã duy trì 71 cơ sở giết mổ tập trung và tập trung tạm thời nằm trong phạm vi kiểm soát. Trung bình mỗi ngày, các cơ sở này cung ứng ra thị trường khoảng 6.500 con lợn, 85.000 con gia cầm và 300 con trâu, bò – đóng vai trò "trụ cột" giữ vững nguồn cung thịt sạch cho Thủ đô.
Sự xuất hiện của các cơ sở công nghiệp hiện đại không chỉ giảm tải áp lực cho môi trường nội đô mà còn cho phép áp dụng đồng bộ hệ thống xử lý chất thải đạt chuẩn, kiểm dịch lây nhiễm nghiêm ngặt và tối ưu hóa chi phí sản xuất.
Dù chiến lược đã rõ ràng, song chặng đường chuyển đổi từ tư duy sản xuất nhỏ lẻ sang quy mô công nghiệp vẫn đối mặt với không ít rào cản. Đánh giá về vấn đề này, Phó Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, Hà Nội cần tập trung tháo gỡ ba "điểm nghẽn" lớn: Quỹ đất, địa điểm quy hoạch và nguồn vốn đầu tư.
Theo ông Sơn, việc lựa chọn địa điểm phải dựa trên nghiên cứu thực địa kỹ lưỡng, bảo đảm công suất phù hợp với từng vùng tiêu thụ, tránh tình trạng đầu tư lãng phí hoặc thiếu hụt năng lực xử lý. Các trang trại, nhà máy bắt buộc phải tích hợp đồng bộ công nghệ xử lý chất thải, nước thải tiên tiến và đáp ứng đầy đủ các tiêu chí an toàn sinh học.
Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng cần được vận hành khép kín: Từ khâu vận chuyển gia súc tươi sống, tiếp nhận, giết mổ công nghiệp cho đến bảo quản lạnh và phân phối tới các chợ truyền thống, siêu thị. Việc sử dụng các địa điểm giết mổ tạm thời cũng cần được siết chặt lộ trình, tránh để tình trạng "tạm thời" kéo dài lê thê làm chậm tiến độ chung.
Song song với hạ tầng, lực lượng thú y cơ sở đóng vai trò là "lá chắn" trực tiếp. Quy trình kiểm tra phải được thực hiện xuyên suốt, nghiêm ngặt từ khâu kiểm tra lâm sàng trước giết mổ, kiểm soát quy trình xẻ thịt, đóng dấu thú y cho đến khâu vận chuyển thương phẩm. Những hành vi giết mổ chui, buôn bán gia súc không rõ nguồn gốc cần bị xử lý nghiêm minh để tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính.
Xóa bỏ hoàn toàn các lò mổ thủ công trong khu dân cư vào năm 2030 là một mục tiêu thách thức nhưng hoàn toàn khả thi. Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của doanh nghiệp và người dân, Hà Nội đang từng bước hình thành một mạng lưới cung ứng thực phẩm an toàn, minh bạch, bảo vệ trọn vẹn sức khỏe cho người dân Thủ đô.
