Mỹ áp thuế chống bán phá giá tôm Việt hơn 25%.
Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) vừa công bố kết luận cuối cùng của đợt rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20), chính thức áp mức thuế toàn quốc lên tới 25,76% đối với 131 doanh nghiệp xuất khẩu tôm của Việt Nam. Phán quyết này, kết hợp với đà suy giảm kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Mỹ, đang tạo ra áp lực đè nặng lên toàn bộ chuỗi giá trị từ nhà máy chế biến đến người nuôi trồng trong nước.
Theo kết luận cuối cùng công bố ngày 3/11/2026 (giờ Hoa Kỳ) cho giai đoạn rà soát từ 1/2/2024 đến 31/1/2025, DOC áp mức thuế chống bán phá giá đối với hai doanh nghiệp bị đơn bắt buộc lần lượt là 6,36% và 10,71%. Nhóm 27 doanh nghiệp hưởng thuế suất riêng rẽ chịu mức 7,59%. Trong khi đó, 131 doanh nghiệp còn lại bị áp mức thuế toàn quốc 25,76% do không hoàn thiện hồ sơ chứng minh tư cách hưởng thuế suất riêng rẽ.
Do Mỹ tiếp tục chưa công nhận nền kinh tế thị trường của Việt Nam và sử dụng giá trị của quốc gia thứ ba để tính toán, chi phí đầu vào bị đẩy lên cao, khiến mức thuế bị kéo gia tăng. Ngay sau khi công bố trên Công báo Liên bang, DOC sẽ hướng dẫn Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) thu tiền ký quỹ thuế chống bán phá giá theo mức tương ứng.
Phán quyết POR20 giáng đòn mạnh vào hoạt động xuất khẩu tôm sang Mỹ vốn đang gặp nhiều khó khăn. Thống kê của Hải quan Việt Nam cho thấy, trong 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu tôm sang Mỹ đạt 498,4 triệu USD, giảm 14,8% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng trong tháng 9/2026, kim ngạch giảm mạnh tới 31,6%. Với mức thuế 25,76%, 131 doanh nghiệp gần như mất khả năng cạnh tranh trực tiếp tại thị trường này. Ngay cả nhóm chịu thuế thấp hơn cũng bị bào mòn biên lợi nhuận do chi phí ký quỹ tại cửa khẩu tăng cao.
Trước tình thế này, các doanh nghiệp chế biến đang gấp rút điều chỉnh chiến lược kinh doanh. Nhờ khả năng nâng cao giá trị gia tăng, phân khúc tôm chân trắng chế biến sâu (mã HS16) vẫn giữ vai trò trụ cột với kim ngạch đạt 278,7 triệu USD. Đáng chú ý, phân khúc tôm sú ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 24,6%, đạt 54,8 triệu USD. Bên cạnh việc tập chuyển hướng sang sản phẩm chế biến sâu và tôm sú đặc sản, doanh nghiệp Việt Nam đang đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường sang khối CPTPP, EU, Trung Quốc, đồng thời chuẩn hóa hệ thống kế toán và chuỗi cung ứng nhằm đáp ứng các đợt rà soát pháp lý tiếp theo.
Tác động từ thị trường Mỹ cũng lan rộng đến người nuôi tôm trong nước. Để bù đắp chi phí ký quỹ và rủi ro tài chính, các nhà máy xuất khẩu có xu hướng siết chặt giá thu mua nguyên liệu nội địa. Đồng thời, tiêu chuẩn thu mua cũng khắt khe hơn, ưu tiên các vùng nuôi đạt chứng nhận quốc tế (ASC, BAP) và có chuỗi liên kết minh bạch.
Để thích ứng, người nuôi tôm tại các tỉnh ĐBSCL đang chuyển dịch tư duy sản xuất, giảm phụ thuộc vào nuôi công nghiệp đại trà. Nhiều hộ nuôi đã chủ động chuyển hướng sang nuôi tôm sinh thái, tôm - rừng, tôm - lúa hoặc mở rộng diện tích nuôi tôm sú nhằm tối ưu hóa chi phí, giảm thiểu rủi ro và đáp ứng nhu cầu khắt khe của thị trường tiêu thụ.
