Với sự đồng hành của những doanh nghiệp tiềm năng như Tập đoàn TH, ngành chăn nuôi Nghệ An đủ sức chuyển dịch theo hướng tập trung, hình thành các chuỗi liên kết bền vững.
Từ bỏ thói quen chăn nuôi nhỏ lẻ, manh mún để vươn mình thành "thủ phủ" công nghệ cao – câu chuyện của xứ Nghệ không đơn thuần là sự chuyển dịch về con số, mà là một cuộc cách mạng tư duy nông nghiệp đầy bản lĩnh. Giữa những thử thách về thời tiết khắc nghiệt và dịch bệnh, Nghệ An đang chứng minh khát vọng vươn lên bằng tư duy mở, sẵn sàng làm bệ phóng cho những mô hình thí điểm tiên phong.
Về xứ Nghệ những ngày này, không khó để nhận ra một bầu không khí đổi thay rõ rệt ở các vùng nông thôn. Thay vì cảnh tượng hàng vạn hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, tự phát tiềm ẩn đầy rủi ro như trước, bức tranh nông nghiệp tỉnh nhà đang được định hình lại bởi những mô hình trang trại tập trung, ứng dụng khoa học kỹ thuật cao.
Ông Trần Võ Ba, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y Nghệ An chia sẻ với giọng đầy tâm huyết về một chặng đường vừa qua: "Toàn tỉnh hiện duy trì tổng đàn trâu, bò hơn 800.000 con, đàn lợn khoảng 1 triệu con và đàn gia cầm vượt mốc 38 triệu con. Dù áp lực từ thiên tai, dịch bệnh cứ nối đuôi nhau, nhưng nhờ sự chỉ đạo quyết sát của tỉnh và đặc biệt là sự nhạy bén của người nông dân, chúng ta đã từng bước vượt sóng."
Để hiện thực hóa khát vọng phát triển bền vững theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX và chiến lược quốc gia, ngành nông nghiệp Nghệ An đã xác định một hướng đi mang tính bước ngoặt: Chuyển dịch toàn diện từ chăn nuôi phân tán sang trang trại tập trung, áp dụng các tiêu chuẩn an toàn sinh học GAHP và chăn nuôi hữu cơ. Trọng tâm không chỉ dừng lại ở việc tăng sản lượng, mà còn gắn liền với công nghiệp chế biến sâu, xây dựng chuỗi giá trị và minh bạch hóa nguồn gốc bằng công nghệ số.
Câu chuyện chuyển đổi tư duy ấy tìm thấy minh chứng sống động tại xã Minh Châu (huyện Diễn Châu trước đây). Nhiều năm trước, gia đình chị Đặng Thị Yến từng loay hoay đủ nghề từ nuôi lợn, nuôi cá đến trồng trọt trên mảnh đất hai lúa kém hiệu quả. Cái đói nghèo, sự bấp bênh của thị trường và nỗi lo dịch bệnh luôn chực chờ đốn ngã những hộ nông dân đơn độc. Nhưng quyết định bước chân vào mô hình chăn nuôi gà liên kết cùng doanh nghiệp lớn như Golden Star đã mở ra một trang sử mới cho kinh tế gia đình chị.
Bước chân vào trang trại rộng 3 ha của chị Yến, người ta không còn thấy hình ảnh chuồng trại hôi hám hay cách làm thủ công lạc hậu. Toàn bộ khu vực nuôi được quy hoạch bài bản với 4 dãy chuồng kín, lắp đặt hệ thống giàn mát điều hòa nhiệt độ, quạt thông gió, máng uống tự động và máy phát điện dự phòng. Gà được nuôi trên lớp đệm lót sinh học, giúp triệt tiêu mùi hôi và bảo vệ môi trường triệt để. Chị Yến tâm sự, bí quyết thành công không nằm ở may mắn mà là sự tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật: "Từ việc duy trì nhiệt độ chuồng nuôi ổn định ở mức 24–25 độ C, điều chỉnh dinh dưỡng theo từng giai đoạn phát triển cho đến tiêm phòng đầy đủ các loại vắc-xin như đậu gà, Gumboro, cúm gia cầm... mọi thứ đều phải chuẩn xác từng ngày. Nhờ vậy, đàn gà 32.000 đến 35.000 con mỗi lứa của gia đình luôn khỏe mạnh, tỷ lệ hao hụt cực thấp."Mỗi năm xuất bán từ 96.000 đến 100.000 con gà thương phẩm (tương đương gần 200 tấn thịt hơi), với giá bao tiêu ổn định, gia đình chị thu về khoản lãi ròng 400 - 500 triệu đồng mỗi năm. Không dừng lại ở đó, mô hình này còn giải quyết việc làm ổn định cho lao động địa phương và tận dụng chất thải làm phân hữu cơ, tạo ra một vòng tuần hoàn khép kín vô cùng kinh tế.
Giảm dần quy mô nông hộ, nhỏ lẻ, tăng nhanh trang trại nuôi tập trung là đường đi của tỉnh Nghệ An.
Khi các tập đoàn lớn làm thay đổi cục diện "xứ nóng"
Nếu mô hình của chị Yến là đại diện cho kinh tế hộ liên kết hiện đại, thì các tổ hợp chăn nuôi bò sữa khổng lồ của Tập đoàn TH hay Vinamilk lại chính là "đầu tàu" kéo cả nền nông nghiệp Nghệ An bứt phá tầm cao mới. Dẫn dắt bởi sự tiên phong của Tập đoàn TH từ năm 2005 tại vùng đất Phủ Quỳ (Nghĩa Đàn), Nghệ An giờ đây đã hiên ngang đứng vị trí "thủ phủ" sữa tươi ứng dụng công nghệ cao hàng đầu cả nước.
Nhìn vào những con số biết nói trong 9 tháng năm 2026, tổng sản lượng sữa tươi của tỉnh đạt hơn 315 triệu lít, đưa tỷ trọng sữa từ chăn nuôi công nghệ cao chiếm tới 98%. Năng suất sữa bình quân chạm mốc 35 lít/con/ngày vào mùa cao điểm – một con số khiến các quốc gia chăn nuôi phát triển trên thế giới cũng phải nể trọng.
Để đạt được kỳ tích đó, Nghệ An đã trở thành nơi ứng dụng những công nghệ lõi tiên tiến nhất:
Công nghệ nhân giống đỉnh cao: Làm chủ công nghệ thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) cho bò sữa HF thuần chủng với tỷ lệ đậu thai cấy truyền phôi lên tới 50%.
Hệ thống quản trị thông minh: 100% trang trại lớn ứng dụng phần mềm AfiFarm đeo chip điện tử kiểm soát sức khỏe từng cá thể bò, phối chế khẩu phần dinh dưỡng tự động TMR và tối ưu hóa lên men dạ cỏ RMF.
Chiến lược NetZero và kinh tế tuần hoàn: Áp dụng công nghệ xử lý nước thải tiên tiến của Hà Lan, máy cào phân tự động kết hợp dây chuyền chế biến phân hữu cơ Compost của Nhật Bản, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.
Áp dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo có thể giúp chăn nuôi tiết kiệm nhiều chi phí, phòng ngừa rủi ro.
Tháo gỡ những "điểm nghẽn" để vươn ra biển lớn
Đằng sau những thành công rực rỡ ấy, ngành nông nghiệp Nghệ An vẫn đang trăn trở với những bài toán thực tiễn cần lời giải. Bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn: Chi phí đầu tư ban đầu cho hạ tầng chuồng lạnh tự động và nhà máy chế biến sâu quá lớn, gây áp lực nặng nề cho các trang trại vừa và nhỏ.
Bên cạnh đó, khung pháp lý thử nghiệm cho thị trường tín chỉ carbon chăn nuôi chưa hoàn thiện, hay sự kết nối liên thông cơ sở dữ liệu đất đai, dân cư với ngành chăn nuôi vẫn còn vướng những rào cản kỹ thuật. Chính vì thế, bước sang giai đoạn 2026 - 2030, Nghệ An đang mạnh dạn đề xuất các cơ chế đột phá cấp quốc gia. Tỉnh kiến nghị Chính phủ sớm ban hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho phép thí điểm đo đạc giảm phát thải và trao đổi tín chỉ các-bon trong chăn nuôi bò sữa tuần hoàn. Đồng thời, thay đổi phương thức ngân sách theo cơ chế "Nhà nước đặt hàng bài toán kỹ thuật lớn" cho các tập đoàn dẫn dắt.
Ba bài toán mà Nghệ An đang kiên định thực hiện bao gồm:
Hoàn thiện chuỗi chăn nuôi bò sữa tuần hoàn NetZero đạt chuẩn ESG, tự chủ 100% giống IVF.
Quy hoạch vùng trồng nguyên liệu thức ăn thô xanh tập trung từ 15.000 đến 20.000 ha ứng dụng cơ giới hóa toàn diện.
Số hóa 100% dữ liệu đàn bò và kiểm soát dịch bệnh qua bản đồ số GIS gắn mã QR truy xuất nguồn gốc.
Khát vọng vươn tầm quốc tế của nông nghiệp xứ Nghệ
Có thể khẳng định, sự chuyển mình mạnh mẽ của ngành chăn nuôi Nghệ An không phải là kết quả của sự ngẫu nhiên, mà là sự đúc kết từ một hành lang pháp lý đồng bộ. Từ Nghị quyết số 39-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 57 về chuyển đổi số, cho đến Nghị quyết số 34 của HĐND tỉnh về chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp giai đoạn 2026 - 2030, tất cả đã tạo nên một thứ "đòn bẩy" mạnh mẽ đánh thức tiềm năng vùng đất khó.
"Phát triển nông nghiệp công nghệ cao, hữu cơ, sinh thái ở Nghệ An không chỉ nằm ở con số mô hình, mà là hành trình phát triển bền vững cho nông thôn, nông dân và nông nghiệp. Trên hành trình ấy, sự đồng hành chặt chẽ của Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và người nông dân sẽ tiếp tục là yếu tố quyết định, để nông nghiệp Nghệ An vượt qua 'giới hạn tự nhiên', vươn xa và vững vàng trong chặng đường phát triển mới," Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Võ Thị Nhung nhấn mạnh.
Với tinh thần dám nghĩ, dám làm và sự chuẩn bị căn cơ, Nghệ An không chỉ giữ vững vai trò là vựa nông nghiệp lớn của cả nước mà còn sẵn sàng khẳng định vị thế là "phòng thí nghiệm thực địa" tin cậy nhất cho những bước đột phá công nghệ chăn nuôi trong kỷ nguyên mới.
