Tạp chí điện tử Thức ăn chăn nuôi Việt Nam

Hà Nội 22°C /57%

Tạp chí điện tử Thức ăn chăn nuôi Việt Nam
14/11/2026 10:07 (GMT +7)

Tháo gỡ "nút thắt" để chăn nuôi Đắk Lắk phát triển bền vững

TACN - Đằng sau đà tăng trưởng ấn tượng của chăn nuôi Đắk Lắk là áp lực môi trường, điểm nghẽn chế biến sâu và khoảng trống thể chế thú y cơ sở đòi hỏi lời giải đồng bộ.

Trên vùng đất đỏ bazan rộng lớn của Tây Nguyên, ngành chăn nuôi Đắk Lắk đang chứng kiến một cuộc chuyển mình mạnh mẽ chưa từng có. Từ những chuồng trại nhỏ lẻ, phân tán sau vườn nhà, bức tranh chăn nuôi nơi đây đang dần được định hình lại bởi những tổ hợp trang trại quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và dòng vốn đầu tư hàng nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng đầy ấn tượng ấy, địa phương này cũng đang đối diện với không ít "nút thắt" về môi trường, tổ chức chuỗi giá trị và đặc biệt là khoảng trống pháp lý cho lực lượng thú y cơ sở – những bài toán cấp bách đòi hỏi một lời giải thực sự đồng bộ và căn cơ.

Với tổng đàn gia súc gia cầm 23,4 triệu con, Đắk Lắk có nhiều lợi thể để phát triển chăn nuôi.

Sức bật từ những "cánh chim đầu đàn"

Theo thống kê mới nhất từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk tính đến cuối tháng 10/2026, tổng đàn vật nuôi chính toàn tỉnh đã chạm mốc hơn 23,47 triệu con. Trong đó, bên cạnh thế mạnh truyền thống từ diện tích đồng cỏ tự nhiên lớn thứ hai cả nước với gần 30.000 con trâu và hơn 389.000 con bò, đàn lợn của tỉnh cũng đã vượt ngưỡng 1,25 triệu con và đàn gia cầm đạt trên 21,8 triệu con.

Chỉ trong vòng 5 năm (2021 – 2026), năng lực sản xuất của ngành đã có bước nhảy vọt. Sản lượng thịt hơi các loại tăng từ hơn 292.000 tấn lên ước đạt gần 402.000 tấn; sản lượng trứng cũng vươn từ 671,7 triệu quả lên trên 861 triệu quả. Những con số biết nói này khẳng định chăn nuôi không còn là ngành phụ trợ, mà đã thực sự trở thành một trụ cột quan trọng, giữ vai trò động lực trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh.

Động lực cho sự bứt phá ấy đến từ chiến lược thu hút đầu tư bài bản và quy hoạch quỹ đất lên tới 7.594 ha dành cho chăn nuôi tập trung đến năm 2030. Hàng loạt địa phương như Pơng Drang, Cư Bao, Ea H’Leo, Cư M’gar, Sơn Hòa, Sông Hinh… đang trở thành điểm đến hấp dẫn của các "ông lớn" trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao. Đến nay, Đắk Lắk đã thu hút được 66 dự án chăn nuôi được chấp thuận chủ trương hoặc cấp giấy chứng nhận đầu tư; trong đó 30 dự án đã đi vào vận hành ổn định trên diện tích hơn 1.354 ha, với tổng vốn đăng ký vượt 4.034 tỷ đồng. Sự hiện diện của những công trình tầm cỡ như Tổ hợp khu chăn nuôi lợn giống cụ kỵ của Công ty Cổ phần Phát triển Nông nghiệp Công nghệ cao DHN Đắk Lắk hay Nhà máy ấp nở trứng gia cầm công suất 2,2 triệu con giống/tháng của Công ty TNHH Japfa Comfeed đã tạo ra một chuẩn mực mới về công nghệ, từng bước thay đổi tư duy sản xuất hàng hóa tại địa phương.

Mô hình nuôi dê khép kín giảm rủi ro dịch bệnh, tăng thu nhập cho nông dân Đắk Lắk.

Những áp lực hiện hữu và "khoảng trống" thể chế

Thế nhưng, quy luật của sự phát triển nóng luôn đi kèm với những hệ lụy nếu hạ tầng quản lý và dịch vụ hỗ trợ không theo kịp. Với Đắk Lắk lúc này, sự gia tăng nhanh chóng về tổng đàn đang đặt ra ba thách thức lớn, tác động trực tiếp đến tính bền vững của toàn ngành.

Trước hết là áp lực nặng nề lên môi trường sinh thái. Hàng chục triệu vật nuôi đồng nghĩa với một khối lượng khổng lồ chất thải rắn, nước thải, khí thải và mùi hôi phát sinh mỗi ngày. Theo bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, ô nhiễm trong chăn nuôi hiện nay không chỉ nằm ở phân hay nước thải, mà còn đến từ lượng rác thải đặc thù như bao bì thức ăn, vỏ lọ thuốc thú y, hóa chất sát trùng. Nếu không được kiểm soát chặt chẽ từ khâu cung ứng đến thu gom, phân loại và xử lý đúng quy chuẩn, đây sẽ là nguồn cơn đe dọa trực tiếp đến mạch nước ngầm, tài nguyên đất và đời sống của cộng đồng dân cư. Thực tế trong năm 2026, qua công tác thanh tra, giám sát theo Kế hoạch 3909/KH-SNNMT, cơ quan chức năng của tỉnh đã phải kiên quyết xử phạt hành chính 5 cơ sở vi phạm điều kiện chăn nuôi với số tiền 105 triệu đồng – một lời cảnh báo nghiêm khắc cho tư duy làm kinh tế bất chấp môi trường.

Thứ hai là điểm nghẽn cố hữu trong tổ chức sản xuất và liên kết chuỗi. Dù các trang trại lớn mọc lên ngày càng nhiều, nhưng chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ, phân tán vẫn chiếm tỷ trọng không nhỏ. Toàn tỉnh hiện có 617 hợp tác xã, 227 tổ hợp tác và 937 trang trại chăn nuôi bò, song sự liên kết giữa người nuôi và doanh nghiệp vẫn còn lỏng lẻo. Nhiều chuỗi liên kết gia công hiện nay mới chỉ dừng lại ở khâu nuôi và xuất bán sản phẩm thô. Việc thiếu vắng các nhà máy giết mổ tập trung hiện đại và cơ sở chế biến sâu khiến giá trị gia tăng của sản phẩm chăn nuôi Đắk Lắk vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, dễ rơi vào vòng xoáy bấp bênh của thị trường.

Và thứ ba, cấp bách hơn cả, là "khoảng trống pháp lý" đang làm lung lay mạng lưới thú y cơ sở. Việc triển khai quy định về thú y cấp xã theo Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Luật Thú y đang rơi vào thế bế tắc kể từ khi Điều 33 Nghị định số 32/2026/NĐ-CP (ban hành ngày 21/01/2026) bãi bỏ các quy định về chế độ, chính sách cũ đối với nhân viên thú y xã. Hệ quả là chính quyền địa phương hoàn toàn mất đi cơ sở pháp lý để chi trả phụ cấp, đóng bảo hiểm hay ban hành Nghị quyết của HĐND tỉnh nhằm giữ chân lực lượng này.

Cần phải nhìn nhận thẳng thắn rằng, công việc của người làm thú y xã là lao động kỹ thuật đặc thù, bám sát thực địa từ tiêm phòng, tiêu độc khử trùng đến kiểm soát giết mổ và dập dịch. Một công chức nông nghiệp cấp xã thông thường không thể kiêm nhiệm hay thay thế được chuyên môn này. Trong khi đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vẫn chưa ban hành Thông tư hướng dẫn cụ thể về định mức, vị trí việc làm và phương thức quản lý đối với đội ngũ này. Nếu nút thắt thể chế này không sớm được tháo gỡ, "lá chắn" giám sát và phòng, chống các dịch bệnh nguy hiểm như Dịch tả lợn Châu Phi, Lở mồm long móng, Viêm da nổi cục hay Cúm gia cầm ngay từ cơ sở sẽ đứng trước nguy cơ đứt gãy nghiêm trọng.

Đàn bò nuôi ở Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ, thương mại và dịch vụ Sơn Hòa, xã Sơn Hòa.

Kiên định mục tiêu tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn

Đứng trước những vấn đề quan trọng, quan điểm điều hành của lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk được thể hiện rất rõ ràng và nhất quán. Khẳng định về định hướng phát triển của ngành, ông Nguyễn Thiên Văn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk nhấn mạnh: "Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Phát triển chăn nuôi bắt buộc phải đi đôi với an toàn sinh học, kiểm soát dịch bệnh, bảo vệ môi trường sinh thái và nâng cao sinh kế bền vững cho người dân".

Từ kim chỉ nam ấy, Đắk Lắk đang từng bước tái cấu trúc ngành chăn nuôi theo hướng đặt trong mối liên kết hữu cơ với trồng trọt – thế mạnh vốn có của địa phương để hình thành một hệ sinh thái sản xuất, chế biến và tiêu thụ khép kín. Theo đó, bài toán chất thải chăn nuôi đang được chuyển hóa thành nguồn tài nguyên quý giá thông qua mô hình nông nghiệp tuần hoàn. Nguồn chất thải sau khi xử lý công nghệ cao sẽ được tận dụng để sản xuất phân bón hữu cơ, nước tái sử dụng và năng lượng sinh học, quay trở lại phục vụ trực tiếp cho hàng trăm nghìn héc-ta vùng chuyên canh cà phê, sầu riêng, hồ tiêu của tỉnh. Cách làm này không chỉ giải quyết triệt để nguy cơ ô nhiễm môi trường, giảm chi phí đầu vào cho nông nghiệp mà còn nâng cao giá trị nông sản theo tiêu chuẩn xanh.

Song song với việc siết chặt kỷ cương môi trường và kêu gọi đầu tư vào công nghiệp giết mổ, chế biến sâu, tỉnh Đắk Lắk cũng đang tích cực kiến nghị các bộ, ngành Trung ương sớm hoàn thiện hành lang pháp lý cho mạng lưới thú y cơ sở. Bởi lẽ, mục tiêu cuối cùng của Đắk Lắk không chỉ là chạy đua theo số lượng đầu con hay quy mô trang trại, mà là kiến tạo một nền chăn nuôi hiện đại, an toàn, có trách nhiệm và hài hòa lợi ích giữa tăng trưởng kinh tế với chất lượng sống của người dân trên cao nguyên.

Xuân Thủy