Hiệp hội Gia cầm Việt Nam (VPA) vừa có văn bản gửi Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), kiến nghị tháo gỡ những vướng mắc về chính sách thuế và thủ tục hải quan đang ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp chăn nuôi.
Theo VPA, trong bối cảnh giá nguyên liệu, tỷ giá, chi phí vận chuyển quốc tế biến động và dịch bệnh tiềm ẩn nhiều rủi ro, những bất cập trong thực thi chính sách đang làm tăng chi phí sản xuất, gây áp lực lên dòng tiền và giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
TS Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam. Ảnh: VPA.
Thuế GTGT đầu vào làm tăng giá thành sản xuất
Một trong những vấn đề được VPA đặc biệt quan tâm là chính sách thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với thức ăn chăn nuôi thương mại.
Theo quy định được Hiệp hội phản ánh, thức ăn chăn nuôi thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT. Do đó, doanh nghiệp sản xuất trong nước không được khấu trừ hoặc hoàn thuế GTGT đầu vào đối với các chi phí như điện, nước, bao bì, dịch vụ, máy móc và thiết bị. Khoản thuế này phải tính vào chi phí sản xuất, khiến giá thành thức ăn chăn nuôi nội địa tăng khoảng 3–5%, tạo bất lợi khi cạnh tranh với hàng nhập khẩu.
Bên cạnh đó, ngành chăn nuôi vẫn phụ thuộc khoảng 70–80% nguồn nguyên liệu nhập khẩu đối với một số mặt hàng như khô dầu đậu tương, ngô và lúa mì. Việc phải nộp thuế ngay khi thông quan khiến doanh nghiệp bị đọng vốn, hạn chế khả năng nhập khẩu và dự trữ nguyên liệu khi giá thuận lợi.
VPA kiến nghị khôi phục cơ chế ân hạn 30 ngày đối với thuế nhập khẩu nguyên liệu thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu thuốc thú y, áp dụng cho doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật, đáp ứng điều kiện doanh nghiệp ưu tiên (AEO).
Hiệp hội cũng đề xuất có cơ chế linh hoạt hơn khi xác định chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh; đồng thời thống nhất cách xác định sản phẩm sơ chế, hoạt động sản xuất nông nghiệp và kinh doanh thương mại để tránh rủi ro thuế cho doanh nghiệp.
Bất cập mã HS và thủ tục hải quan gây phát sinh chi phí
Trong lĩnh vực hải quan, VPA phản ánh tình trạng chưa thống nhất mã HS đối với một số nguyên liệu, phụ gia thức ăn chăn nuôi như lysine, methionine, vitamin và men vi sinh. Việc phân loại khác nhau giữa nhóm chế phẩm chăn nuôi và hóa chất tinh khiết có thể dẫn đến chênh lệch thuế suất, nguy cơ truy thu và xử phạt.
Ngoài ra, sự thiếu đồng bộ giữa danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu và danh mục kiểm tra chuyên ngành khiến doanh nghiệp mất thêm thời gian hoàn thiện hồ sơ, kéo dài thông quan và phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi.
Đáng chú ý, một số doanh nghiệp dù đã khai báo dựa trên hồ sơ kỹ thuật, hàng hóa được kiểm tra và thông quan, nhưng vẫn có nguy cơ bị điều chỉnh mã HS trong quá trình kiểm tra sau thông quan. Việc thay đổi cách phân loại có thể dẫn đến truy thu thuế trong thời hạn 5 năm và xử phạt hành chính.
VPA đề nghị tăng cường cơ chế xác định trước mã HS, bảo đảm hướng dẫn thống nhất trên toàn quốc. Trường hợp cơ quan quản lý thay đổi cách hiểu về mã HS, Hiệp hội kiến nghị xem xét áp dụng đối với các lô hàng phát sinh sau đó, hạn chế truy thu, xử phạt hồi tố nếu doanh nghiệp không có hành vi gian lận hoặc cố ý khai sai.
Đề xuất cải cách thủ tục, khơi thông dòng vốn
Một vướng mắc khác là việc xác định trị giá khai báo nhập khẩu đối với nguyên liệu chăn nuôi có giá biến động liên tục như ngô và đậu tương. Theo VPA, quá trình tham vấn giá của cơ quan hải quan có thể kéo dài 5–10 ngày. Trong thời gian chờ giải phóng hàng, doanh nghiệp phải nộp bảo lãnh thuế, làm tăng chi phí và đọng vốn.
Đối với chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), Hiệp hội cho rằng một số lỗi kỹ thuật nhỏ về chính tả, dấu câu hoặc hình thức biểu mẫu có thể khiến doanh nghiệp bị bác bỏ chứng từ, mất quyền hưởng thuế suất ưu đãi theo các hiệp định thương mại tự do (FTA).
VPA cũng lưu ý những khó khăn liên quan đến việc áp dụng chế tài xử phạt theo Nghị định 169/2026/NĐ-CP, đặc biệt với các trường hợp khai sai mã HS do khác biệt trong cách hiểu và phân loại hàng hóa.
Từ thực tế trên, Hiệp hội đề nghị các cơ quan quản lý rà soát, hoàn thiện chính sách thuế và hải quan theo hướng minh bạch, đồng bộ, thống nhất và sát với thực tiễn sản xuất.
Việc tháo gỡ các vướng
mắc không chỉ giúp doanh nghiệp chăn nuôi, sản xuất thức ăn chăn nuôi giảm chi
phí, chủ động nguồn vốn và hạn chế rủi ro pháp lý, mà còn góp phần nâng cao
năng lực cạnh tranh của sản phẩm trong nước. VPA kỳ vọng VCCI sẽ tổng hợp các
kiến nghị, chuyển đến các bộ, ngành liên quan để xem xét, giải quyết.
