Tạp chí điện tử Thức ăn chăn nuôi Việt Nam

Hà Nội 22°C /57%

Tạp chí điện tử Thức ăn chăn nuôi Việt Nam
17/11/2026 08:47 (GMT +7)

Cá ba sa Việt Nam mở lối vào thị trường surimi Nhật Bản

TACN - Giá surimi cá biển tăng gấp đôi mở ra cơ hội lớn cho cá ba sa Việt Nam chinh phục thị trường Nhật Bản, tận dụng ưu đãi thuế CPTPP để nâng tầm giá trị.

Trong bối cảnh giá surimi cá biển tăng gấp đôi do đứt gãy nguồn cung toàn cầu, ngành công nghiệp chế biến thực phẩm Nhật Bản đang tìm thấy lời giải từ vùng nguyên liệu cá tra, cá ba sa đạt sản lượng 1,6 triệu tấn/năm của Việt Nam. Bước dịch chuyển này không chỉ tháo gỡ áp lực chi phí cho đối tác Nhật Bản mà còn mở ra cơ hội để thủy sản nước ngọt Việt Nam tiến sâu vào chuỗi giá trị chế biến toàn cầu.

Giá surimi cá biển tăng gấp đôi mở ra cơ hội lớn cho cá ba sa Việt Nam chinh phục thị trường Nhật Bản.

Theo thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) dẫn nguồn truyền thông Nhật Bản, ngành chế biến thủy sản nước này – vốn tiêu thụ hơn 200.000 tấn surimi (thịt cá xay nhuyễn làm chả cá, thanh cua) mỗi năm đang đối mặt với áp lực chi phí nguyên liệu lớn chưa từng có. Thống kê cho thấy, giá surimi nguyên liệu tại Nhật Bản đã tăng gấp đôi chỉ trong vòng 3–4 năm qua.

Nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ sự sụt giảm cả về sản lượng lẫn kích cỡ của cá minh thái Alaska – nguồn nguyên liệu truyền thống chủ lực, kéo theo rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng do phụ thuộc quá lớn vào nguồn nhập khẩu từ Hoa Kỳ. Đồng thời, nguồn cung cá khai thác tự nhiên tại Đông Nam Á (như cá tráp vàng, cá lù đù) cũng thu hẹp đáng kể vì chi phí nhiên liệu neo cao khiến nhiều tàu cá hạn chế ra khơi.

Trước bài toán chi phí đội lên, một tập đoàn thương mại thực phẩm lớn của Nhật Bản đã quyết định hợp tác với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam để thương mại hóa dòng sản phẩm surimi chế biến từ cá ba sa. Nhờ đặc tính thịt trắng, thớ mịn và vị thanh nhẹ, nguyên liệu này đã vượt qua hàng loạt bài kiểm tra khắt khe về chất lượng và cảm quan tại Nhật Bản. Với sản lượng nuôi trồng ổn định đạt 1,6–1,7 triệu tấn/năm tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nguồn nguyên liệu thủy sản nước ngọt của Việt Nam hoàn toàn đáp ứng được bài toán sản xuất quy mô công nghiệp, dự kiến cung ứng hàng nghìn tấn surimi cá ba sa mỗi năm cho thị trường này.

Đối với ngành thủy sản Việt Nam, đây là bước ngoặt chiến lược giúp tối ưu hóa chuỗi giá trị. Lâu nay, xuất khẩu surimi của Việt Nam đạt kim ngạch 300–420 triệu USD/năm (năm 2025 đạt hơn 344 triệu USD; nửa đầu năm 2026 đạt gần 150 triệu USD) nhưng chủ yếu dựa vào nguồn cá tạp khai thác biển – phân khúc đang thu hẹp dư địa do cạn kiệt nguồn lợi và áp lực chống khai thác bất hợp pháp (IUU). Việc chuyển hướng sang nguyên liệu nuôi trồng giúp doanh nghiệp làm chủ hoàn toàn vùng nuôi khép kín, minh bạch truy xuất nguồn gốc và tận dụng tối đa phần thịt phụ phẩm từ quy trình cắt phi lê đông lạnh để gia tăng lợi nhuận trên từng con cá.

Hiện tại, hệ sinh thái sản xuất Pangasius surimi (tên thương mại quốc tế của cá tra, cá ba sa Việt Nam) đã định hình rõ nét với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp chế biến chuyên sâu tại miền Tây và miền Nam (như Thủy sản Ngọc Nguyên Lợi, Minh Phát Sông Đốc, Thủy sản Khởi Nghiệp, Nam Sài Gòn Food) cùng các tập đoàn đầu ngành sở hữu chuỗi cung ứng khép kín (như Tập đoàn Nam Việt - Navico, Vĩnh Hoàn, IDI Corp, Kim Anh Seafood). Bên cạnh lợi thế nguồn cung, sản phẩm của Việt Nam còn hưởng ưu đãi thuế quan từ Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), tạo sức cạnh tranh vượt trội về giá tại Nhật Bản so với nguồn hàng từ Hoa Kỳ hay Liên bang Nga.

Việc chinh phục thành công thị trường Nhật Bản được kỳ vọng sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa, giúp surimi cá ba sa Việt Nam mở rộng thị phần sang Hàn Quốc, Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, để biến lợi thế thành vị thế bền vững, các nhà máy chế biến cần tiếp tục đầu tư công nghệ rửa thịt, tách béo nhằm khắc phục nhược điểm hàm lượng mỡ cao và chỉ số kết dính (gel) thấp của cá nước ngọt so với cá biển; đồng thời duy trì nghiêm ngặt các chứng nhận quốc tế (ASC, BAP) và kiểm soát chặt dư lượng kháng sinh tại vùng nuôi.

Xuân Thủy