Ngày 11/9, tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức hội nghị phổ biến các quy định mới về quản lý, sử dụng thuốc kháng sinh trong chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản. Trọng tâm của hội nghị hướng tới việc kiểm soát toàn bộ chuỗi sử dụng thuốc, ngăn ngừa tình trạng kháng thuốc và bảo đảm an toàn thực phẩm.
Theo Cục Chăn nuôi và Thú y, công tác quản lý kháng sinh phải được thực hiện đồng bộ từ khâu chẩn đoán, kê đơn, phân phối đến sử dụng, ghi chép và giám sát. Cơ quan quản lý nhấn mạnh nguyên tắc cấm tuyệt đối việc sử dụng kháng sinh làm chất kích thích tăng trưởng.
Việc điều trị bằng kháng sinh phải dựa trên căn cứ chẩn đoán lâm sàng, xét nghiệm hoặc đánh giá dịch tễ. Mọi đơn thuốc thú y phát ra phải bảo đảm 4 đúng: Đúng đối tượng - Đúng chỉ định - Đúng phác đồ - Đúng an toàn. Đối với điều trị dự phòng, việc sử dụng thuốc chỉ được thực hiện trong phạm vi chuyên môn cho phép, nghiêm cấm hình thức trộn kháng sinh đại trà vào thức ăn chăn nuôi.
Cơ quan chức năng đã đưa ra các tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp với đặc thù từng nhóm ngành:
Đối với chăn nuôi gia súc, gia cầm: Việc phòng bệnh phải đặt trên nền tảng an toàn sinh học và tiêm chủng vaccine. Khi sử dụng kháng sinh điều trị, người chăn nuôi phải tuân thủ đúng liều lượng, liệu trình và bảo đảm thời gian ngừng thuốc trước khi giết mổ.
Đối với nuôi trồng thủy sản: Do thuốc ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường nước, các cơ sở nuôi chỉ được phép dùng sản phẩm trong danh mục lưu hành. Quá trình sử dụng phải kiểm soát chặt chẽ lượng thuốc, thời gian dùng và tính toán chính xác thời điểm thu hoạch để tránh tồn dư hóa chất.
Bắt buộc lưu trữ nhật ký để phục vụ truy xuất nguồn gốc
Một trong những yêu cầu quan trọng được đưa ra tại hội nghị là việc minh bạch hóa hồ sơ sử dụng thuốc. Các cơ sở phải thiết lập chuỗi dữ liệu liên kết gồm 3 thành tố: Đơn thuốc (nêu rõ chỉ định) - Hóa đơn mua bán (ghi nhận số lượng, lô hàng) - Nhật ký sử dụng (cập nhật ngày dùng, liều lượng, người thực hiện).
Việc tự ý kéo dài, rút ngắn liệu trình hoặc thu hoạch, giết mổ trước thời gian an toàn đều là hành vi vi phạm quy định. Nếu xảy ra sự cố tồn dư chất cấm, hệ thống hồ sơ phải giúp cơ quan quản lý truy ngược được chính xác loại thuốc đã dùng và trách nhiệm của các bên liên quan.
Lộ trình kiểm soát và phân định trách nhiệm đến năm 2030
Ngành nông nghiệp đã đề ra lộ trình quản lý kháng sinh giai đoạn 2026–2030:
Năm 2026: Chuẩn hóa hệ thống phòng thử nghiệm và hoàn thiện kế hoạch cấp tỉnh.
Giai đoạn 2027–2029: Tăng cường đào tạo, giám sát thực địa và hoàn thiện cơ sở dữ liệu.
Đến năm 2030: Mở rộng năng lực giám sát và đánh giá diện rộng mức độ tuân thủ.
Hội nghị cũng phân định rõ trách nhiệm của 4 nhóm chủ thể: Cơ sở nuôi (dùng đúng mục đích, ghi nhật ký, tuân thủ thời gian ngừng thuốc); Người kê đơn (chịu trách nhiệm về chẩn đoán, phác đồ); Cơ sở bán thuốc (bán đúng đơn, lưu chứng từ); Cơ quan quản lý (thanh tra, giám sát và đưa ra cảnh báo rủi ro).
