Cá là thực phẩm quen thuộc trong mâm cơm gia đình nhờ giàu đạm, Omega-3 và nhiều vitamin bổ dưỡng. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của những người kinh doanh hải sản lâu năm, không phải loại cá nào bày trên quầy cũng an toàn. Việc tham rẻ hoặc chọn không kỹ rất dễ khiến bạn vô tình đưa giun, sán và kim loại nặng vào cơ thể.
Dưới đây là 4 loại cá tiềm ẩn nhiều ký sinh trùng nhất mà người trong nghề luôn chủ động tránh xa.
1. Cá hồi vân nước ngọt (được mạo danh làm cá hồi biển ăn sống)
Nhiều nơi quảng cáo "cá hồi giá rẻ" hay "cá hồi nước ngọt" dùng làm gỏi, sashimi. Thực chất, đây là cá hồi vân – một loài cá nước ngọt.
Rủi ro: Nước ngọt là môi trường lý tưởng cho sán dây phát triển. Ăn sống cá hồi vân cực kỳ nguy hiểm vì nang sán sẽ xâm nhập trực tiếp vào đường ruột, tàn phá hệ tiêu hóa.
Lời khuyên từ dân buôn: Muốn ăn sashimi hay ăn sống, bắt buộc phải chọn cá hồi đại dương chuẩn ngạch. Cá nước ngọt dù đắt hay rẻ, nếu không đun nấu chín kỹ thì tuyệt đối không chạm đũa.
2. Cá sống tầng đáy và chui rúc bùn lầy (cá trê, cá chạch, cá chép)
Nhóm cá da trơn và cá có vảy như cá trê, cá chạch, cá chép có tập tính ủi bùn kiếm ăn ở tầng đáy – nơi tập trung xác động vật phân hủy, chất thải và ốc ngắn (vật chủ trung gian truyền bệnh).
Rủi ro: Cá chép đáy dễ nhiễm nang sán lá gan nhỏ; cá trê và cá chạch tích tụ mật độ lớn giun tròn, sán dây cùng vi khuẩn đường ruột.
Lời khuyên từ dân buôn: Ruột và thớ thịt của cá sống dưới màng bùn thối rất bẩn. Dù rửa sạch thế nào, nếu làm gỏi hoặc ăn tái thì ký sinh trùng vẫn sẽ tấn công gan và mật.
3. Cá nuôi ao tù, nước đọng (cá trắm, cá mè, cá trôi)
Cá trắm, cá mè, cá trôi rất quen thuộc, nhưng nguy cơ nhiễm bệnh phụ thuộc lớn vào môi trường nuôi.
Rủi ro: Khi nuôi trong ao tù đọng, nước ít lưu thông kết hợp cám tăng trọng, ao nuôi sẽ trở thành "ổ" trùng bánh xe, trùng mỏ neo và sán lá gan.
Dấu hiệu nhận biết: Cá nuôi ở nguồn nước bẩn thường có màng đen bụng rất dày, nội tạng bốc mùi hôi nồng và thịt tích tụ mầm bệnh.
4. Cá rô phi bán giá rẻ bất thường
Cá rô phi có khả năng sống sót cực kỳ cao, kể cả trong các nguồn nước thải ô nhiễm nặng.
Rủi ro: Cá rô phi sống ở nguồn nước bẩn là vật chủ chứa lượng lớn sán lá gan, giun tròn và tích tụ kim loại nặng độc hại như thủy ngân, chì.
Dấu hiệu nhận biết: Những khay cá xả hàng giá rẻ bất thường ngoài chợ thường có mắt đục, mang thâm xám, nội tạng và mang cá xuất hiện các đốm trắng nhiễm khuẩn.
Bản chất ký sinh trùng như giun, sán hay vi khuẩn đều sẽ bị tiêu diệt hoàn toàn ở nhiệt độ cao.
4 loại cá trên, nếu được nuôi hoặc đánh bắt từ nguồn nước sạch, mua tại các cửa hàng uy tín, được sơ chế kỹ (bỏ mang, bỏ ruột, đánh sạch màng đen trong bụng) và nấu chín kỹ 100% thì vẫn là món ăn vô cùng bổ dưỡng và an toàn cho gia đình.
Khi đi chợ hoặc mua thủy hải sản, bạn nên ghi nhớ 4 mẹo kiểm tra nhanh sau:
Mắt và mang cá: Ưu tiên cá có mắt trong suốt, hơi phồng nhẹ, mang đỏ tươi hoặc hồng thắm. Bỏ qua cá mắt đục lờ, lõm sâu hoặc mang thâm xám, bốc mùi chua.
Độ đàn hồi của thịt: Dùng ngón tay ấn nhẹ vào thân cá. Nếu thịt đàn hồi nhanh, săn chắc là cá tươi. Nếu thịt bở rạc, để lại vết lõm sâu hoặc chảy nhớt đục thì không nên mua.
Thân và vảy cá: Cá tươi có vảy bám chặt vào thân, sáng bóng, xếp đều. Tránh mua cá có vảy tróc rơi rải rác hoặc da có vết loét, đốm đỏ xuất huyết.
Bụng và phản ứng: Phần bụng cá phải thon gọn, không phình to đơ cứng. Nếu mua cá sống trong chậu, chọn những con bơi lội linh hoạt, phản xạ nhanh.
