Thức ăn chăn nuôi tăng giá lần thứ 5 - 2026: Vòng xoáy sinh tồn và lối ra ra cho ngành chăn nuôi

Giá thức ăn chăn nuôi đã tăng 5 lần từ đầu năm đến nay.

Cơn bão giá lần thứ 5

Thị trường chăn nuôi Việt Nam bước vào những ngày tháng 8/2026 trong không khí ngột ngạt đến nghẹt thở. Khi những tổn thương từ 4 đợt tăng giá trước đó còn chưa kịp lành, người nông dân lại tiếp tục nhận về dồn dập các thông báo điều chỉnh giá từ những "ông lớn" trong ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi như Cargill, USFeed, Gold Coin Feedmill, ANT... Mức tăng dao động từ 160 đến 200 đồng/kg nghe qua tưởng chừng là một con số nhỏ, nhưng khi đặt trong bối cảnh tích tụ của 5 đợt điều chỉnh liên tiếp tính từ đầu năm, nó đã trở thành giọt nước làm tràn ly, đè nặng lên đôi vai vốn đã trĩu nặng của bà con nông dân.

Giải thích về quyết định đầy nghiệt ngã này, các doanh nghiệp chế biến đều bày tỏ sự bất lực. Chi phí đầu vào biến động quá dữ dội: từ giá nguyên liệu thô trên sàn giao dịch quốc tế, nhiên liệu vận hành nhà máy, cho đến cước phí logistics và bảo hiểm vận tải biển. Mọi khoản chi phí đều đồng loạt lập đỉnh mới. Dù các đơn vị đã nỗ lực thắt chặt chi tiêu, chấp nhận thu hẹp biên lợi nhuận để gánh bớt áp lực cho thị trường, nhưng việc duy trì mức giá cũ đã chạm ngưỡng giới hạn của sự chịu đựng.

Tại các vùng chăn nuôi trọng điểm, nỗi bàng hoàng biến thành sự xót xa khi nhìn vào những con số lỗ chổng gọng. Tại xã Phú Hòa (Đồng Nai), ông Nguyễn Mạnh Trọng ngậm ngùi bên dãy chuồng vừa trống hố sau khi xuất bán lứa gà thịt hơn 1.000 con. Sau những ngày miệt mài chăm sóc, gà đạt quy chuẩn cân nặng, nhưng ngày cầm tiền bán gà cũng là ngày gia đình ông nhận về khoản lỗ gần 15 triệu đồng. Mọi khoản chi từ con giống, cám công nghiệp, thuốc thú y đến điện nước và tu sửa chuồng trại đều vọt lên quá cao, nuốt chửng toàn bộ công sức của cả gia đình.

Tình cảnh đau xót của ông Trọng không còn là câu chuyện riêng lẻ mà đã trở thành trầm cảm chung của hàng ngàn trang trại khắp cả nước. Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi gia cầm Việt Nam Nguyễn Thanh Sơn chia sẻ rằng giá thức ăn chăn nuôi toàn cầu đã leo dốc 10-15% chỉ trong vài tháng và chưa có dấu hiệu dừng lại khi hoàn toàn có thể chạm mốc 20-25%. Trong khi đầu vào phi mã, giá bán sản phẩm đầu ra lại không tương ứng. Giá trứng gà hiện chỉ ở mức 1.800 - 2.200 đồng; gà thịt công nghiệp khoảng 30.000 - 35.000 đồng/kg; ngay cả gà ta thả vườn vốn ổn định cũng chỉ còn quanh quẩn 55.000 - 60.000 đồng/kg.

Ghi nhận thực tế tại Hợp tác xã Chăn nuôi và Dịch vụ Đồng Tâm (xã Kiều Phú, Hà Nội), Giám đốc Nguyễn Đình Tường không khỏi trăn trở khi mỗi bao cám 25kg từ đầu năm đến nay đã "đội" thêm từ 7.000 đến 12.000 đồng. Hiện giá cám lợn con đã chạm ngưỡng 470.000 - 490.000 đồng/bao; cám lợn thịt dao động 360.000 - 380.000 đồng/bao; còn cám gia cầm nằm ở mức 260.000 - 370.000 đồng/bao.

Tại xã Nhân Thắng (Bắc Ninh), bà Nguyễn Thị Tình nghẹn ngào nhìn đàn lợn sắp đến lứa. Chi phí sản xuất tăng thêm 10-15%, trong khi lợi nhuận sụt giảm mạnh từ 10-20%. Với những hộ nuôi nhỏ lẻ như bà Tình, nguy cơ "treo chuồng" không còn là lời cảnh báo xa xôi mà đã hiện hữu ngay trước mắt. Áp lực chồng chất áp lực khi quy trình an toàn sinh học, chi phí phòng dịch bệnh và diễn biến thời tiết khắc nghiệt ngày càng bào mòn sức chống chịu của người nuôi.

Giá thức ăn chăn nuôi tăng cao khiến chi phí nuôi lợn cũng tăng theo.

Nhận diện "Nguyên nhân kép" và điểm nghẽn nội tại

Sự tăng giá phi mã của thức ăn chăn nuôi năm 2026 không còn là sự biến động theo mùa vụ đơn thuần, mà là kết quả từ một "gọng kìm áp lực kép" bao siết lấy ngành nông nghiệp.

Tác động từ thị trường quốc tế: Biến đổi khí hậu với các hiện tượng thời tiết cực đoan đã tàn phá nặng nề các "vựa nông sản" lớn tại Nam Mỹ và Bắc Mỹ, làm sụt giảm nghiêm trọng sản lượng ngô, đậu tương toàn cầu. Cùng với đó, căng thẳng địa chính trị phức tạp tại Trung Đông và sự mất an toàn trên các tuyến hàng hải qua Biển Đỏ, eo biển Hormuz đã đẩy cước vận tải biển và phí bảo hiểm lên mức kỷ lục. Việc tỷ giá USD/VND duy trì ở mức cao trong năm 2026 càng khiến chi phí quy đổi nhập khẩu của các doanh nghiệp bị đội lên ngoài tầm kiểm soát.

Điểm nghẽn cố hữu trong nước: Ngành chăn nuôi Việt Nam đang sống trong bối cảnh "ngược đời": năng lực chế biến công nghiệp đứng top đầu khu vực nhưng lại phụ thuộc tới 75-80% nguồn nguyên liệu phối trộn từ bên ngoài. Mỗi năm, chúng ta chỉ tự cung ứng được khoảng 35% nguyên liệu thô (sản lượng ngô trong nước đạt 4,5 - 5 triệu tấn/năm trong khi nhu cầu lên tới 11 - 12 triệu tấn; đậu tương nội địa chưa đáp ứng nổi 1%). Các nguồn phụ phẩm như cám gạo, sắn khô mới đáp ứng được 10-15% nhu cầu với chất lượng không đồng đều do diện tích canh tác còn manh mún, nhỏ lẻ.

Từ đầu năm 2026, nhiều doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi đã điều chỉnh tăng giá.

Giải pháp chiến lược cho doanh nghiệp và người nuôi

Đứng trước thử thách sinh tồn, việc thụ động ngồi chờ giá cám giảm là con đường ngắn nhất dẫn đến thất bại. Toàn ngành bắt buộc phải chuyển mình bằng những hành động chiến lược mang tính thực tế và quyết liệt hơn.

Đối với doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Là mắt xích đầu tiên của chuỗi giá trị, doanh nghiệp cần giữ vai trò chủ đạo trong việc điều tiết và san sẻ gánh nặng chi phí:

Đẩy mạnh công tác R&D nhằm xây dựng các công thức phối trộn tiệm cận tính linh hoạt. Việc thay thế một phần ngô, đậu tương nhập khẩu bằng nguồn nguyên liệu nội địa sẵn có như cám gạo, sắn khô, phụ phẩm thủy sản hay bã bia, kết hợp bổ sung enzyme tiêu hóa thế hệ mới sẽ giúp vật nuôi hấp thụ tối đa dưỡng chất, vừa hạ giá thành vừa nâng cao hiệu suất sử dụng thức ăn.

Doanh nghiệp cần chủ động sử dụng các công cụ tài chính như hợp đồng tương lai để chốt giá nguyên liệu thô, tránh rủi ro biến động giá giao ngay. Đồng thời, cắt giảm các tầng đại lý trung gian để đưa sản phẩm trực tiếp hoặc thông qua các kênh ưu đãi đến tay trang trại lớn, giúp giảm từ 5-10% giá thành.

Việc chủ động chuỗi liên kết 3F giúp doanh nghiệp linh hoạt điều tiết lợi nhuận giữa các khâu. Trong thời điểm giá cám tăng cao, lợi nhuận từ khâu chế biến và phân phối thực phẩm có thể bù đắp một phần chi phí sản xuất cám, giúp chia sẻ rủi ro và giữ chân người chăn nuôi bền vững.

Thức ăn tăng giá mạnh khiến người nuôi thận trọng hơn trong việc tái nuôi.

Đối với các trang trại và hộ chăn nuôi.

Người nông dân cần chủ động thay đổi tư duy, chuyển từ "chăn nuôi theo thói quen" sang "quản trị kinh tế chính xác": Phân chia khẩu phần ăn chuẩn xác theo từng giai đoạn phát triển của vật nuôi. Đầu tư hệ thống máng ăn tự động, si-lô bảo quản cám hiện đại để hạn chế tối đa tình trạng rơi rớt, ẩm mốc hay thất thoát do động vật gây hại.

Dịch bệnh chính là yếu tố tàn phá chi phí khủng khiếp nhất. Đàn vật nuôi khỏe mạnh, được tiêm phòng vắc-xin đầy đủ, sống trong môi trường tiêu độc khử trùng định kỳ sẽ khai thác tối đa dinh dưỡng từ thức ăn, rút ngắn thời gian xuất chuồng và tối ưu hóa chi phí.

Các trang trại quy mô vừa nên đầu tư máy đùn viên để tự sản xuất thức ăn bán công nghiệp, kết hợp nguyên liệu đậm đặc với tinh bột giá rẻ tại địa phương để giảm 10-15% chi phí. Đối với hộ nhỏ lẻ, tham gia vào các Hợp tác xã là con đường duy nhất để gom đơn hàng lớn, tạo thế mạnh đàm phán mua cám giá gốc trực tiếp từ nhà máy.

Tăng cường khả năng tự chủ ngành chăn nuôi

Để tạo bệ đỡ lâu dài cho thị trường, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết, Bộ sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương nhằm đa dạng hóa nguồn cung vật tư đầu vào, tổ chức dự trữ hợp lý và điều hành linh hoạt theo Luật Giá năm 2023. Các phương án mở rộng thị trường nhập khẩu sang Nam Mỹ, Ấn Độ, Đông Âu cùng kế hoạch xây dựng hệ thống dự trữ nguyên liệu chiến lược quốc gia đang được gấp rút hoàn thiện.

Ở góc độ chuyên gia, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Chăn nuôi Việt Nam Nguyễn Ngọc Sơn khẳng định giải pháp căn cơ nhất vẫn là quy hoạch các vùng nguyên liệu quy mô lớn ngay trên đất quê hương. Thực tế, nhiều doanh nghiệp lớn đã tiên phong khai mở hướng đi này. Điển hình như Tập đoàn De Heus đang đẩy mạnh dự án chuỗi liên kết trồng ngô, cung ứng 100.000 tấn ngô trong năm 2025 và nâng mục tiêu lên 500.000 tấn/năm trong các năm tiếp theo.

Cùng với phát triển vùng nguyên liệu, Nhà nước cần tiếp tục nới rộng các gói tín dụng ưu đãi, hỗ trợ đổi mới công nghệ phối trộn và tận dụng tối đa nguồn phụ phẩm nông nghiệp. Việc từng bước nâng cao khả năng tự chủ nguyên liệu không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng chi phí, mà còn gia tăng sức đề kháng cho ngành chăn nuôi trước những cơn sóng gió của thị trường toàn cầu.

Lời kết

Đợt tăng giá thức ăn chăn nuôi lần thứ 5 trong năm 2026 là một "phép thử" vô cùng khắc nghiệt, nhưng đó cũng là động lực thanh lọc, buộc ngành chăn nuôi Việt Nam phải đẩy nhanh tốc độ tái cơ cấu. Sự thấu hiểu và đồng hành từ chính sách của Nhà nước, bản lĩnh tái cấu trúc của doanh nghiệp cùng tư duy chăn nuôi chuyên nghiệp của người nông dân sẽ là chiếc chìa khóa duy nhất giúp ngành chăn nuôi vượt qua dông bão, hướng tới một tương lai phát triển bền vững và tự chủ.

Bộ sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương nhằm đa dạng hóa nguồn cung vật tư đầu vào, tổ chức dự trữ hợp lý và điều hành linh hoạt theo Luật Giá năm 2023. Các phương án mở rộng thị trường nhập khẩu sang Nam Mỹ, Ấn Độ, Đông Âu cùng kế hoạch xây dựng hệ thống dự trữ nguyên liệu chiến lược quốc gia đang được gấp rút hoàn thiện.