Nói đến Hải Phòng, người ta thường nghĩ ngay đến những chuyến tàu chở đầy container rời cảng, đến tiếng còi tàu vang vọng sông Cấm hay những khu công nghiệp sầm uất rực lửa hàn. Ít ai hình dung rằng, đằng sau sự nhộn nhịp của một đô thị biển năng động bậc nhất miền Bắc, có một dòng chảy khác vẫn đang ngày đêm âm thầm kiến tạo nên sức sống bền bỉ cho vùng đất này: nền nông nghiệp ven đô.
Với hơn 2.300 trang trại và gần 37.000 hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, Hải Phòng từ lâu đã gánh trên vai trọng trách bảo đảm an ninh thực phẩm cho hàng triệu cư dân. Nhưng khi mảnh đất chăn nuôi truyền thống dần chạm trần về dư địa, ô nhiễm môi trường và dịch bệnh chực chờ rình rập, thành phố cảng đã đưa ra một lựa chọn mang tính bước ngoặt: Chuyển mình từ chiều rộng sang chiều sâu, biến chăn nuôi trở thành một ngành kinh tế tuần hoàn, tích hợp đa giá trị.
Về xã Tân Minh những ngày này, câu chuyện chăn nuôi không còn quanh quẩn với cảnh chuồng trại xộc mùi hôi hám hay nỗi lo nơm nớp mỗi khi nghe tin dịch tả lợn, H5N1 bùng phát ở vùng ven.
Đứng trước hệ thống chuồng kín khép kín của chị Hoàng Thị Ly, ít ai nghĩ mỗi lứa trang trại này xuất bán tới 300.000 con gà. Mọi thông số từ nhiệt độ, độ ẩm đến lượng cám, nước uống đều được điều khiển êm ru qua chiếc điện thoại thông minh trên tay chủ trang trại. Ở một góc khác, trang trại của ông Lê Văn Hùng vẫn duy trì đều đặn gần 600 con lợn nái và lợn thịt theo quy trình an toàn sinh học nghiêm ngặt. Hay mô hình nuôi dúi thương phẩm của ông Phạm Văn Tự – một hướng đi mới mẻ nhưng thu về hiệu quả kinh tế vượt trội nhờ ứng dụng công nghệ kiểm soát vi khí hậu chuồng nuôi.
"Chúng tôi không còn nuôi theo thói quen hay kinh nghiệm cảm tính," ông Nguyễn Quyết Thắng, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Minh chia sẻ. "Định hướng của địa phương là vận động bà con chuyển mạnh sang nông nghiệp thông minh. Từ quy trình an toàn sinh học đến xử lý chất thải bằng hầm biogas hay đệm lót sinh học, tất cả phải hướng tới một nền chăn nuôi xanh và thực sự bền vững."- ông Thắng nhấn mạnh.
Không chỉ có Tân Minh, sức sống mới đang lan tỏa khắp các vùng quê ngoại thành. Tại thôn Biều Đa (xã An Khánh), nơi những chân ruộng trũng từng bị bỏ hoang cỏ mọc lúp xúp, nay đã khoác lên mình màu áo mới. Gần 30 hộ dân đã “dũng cảm” chuyển đổi khoảng 10 ha đất lúa kém hiệu quả sang nuôi cá cảnh. Những dòng cá thương phẩm giá trị cao từ Biều Đa theo chân thương lái đi khắp các tỉnh thành, mang về nguồn thu hàng tỷ đồng mỗi năm cho những người nông dân dám nghĩ, dám làm.
Hay như ở xã Chấn Hưng, câu chuyện nuôi gà đẻ trứng bằng thảo dược lại mở ra một tư duy hoàn toàn khác về nông nghiệp sạch. Thay vì phụ thuộc vào kháng sinh, người dân phối trộn tỏi, nghệ, gừng, xuyên tâm liên vào khẩu phần ăn hàng ngày của đàn gà. Đàn vật nuôi khỏe mạnh tự nhiên, tỷ lệ mắc bệnh giảm sâu, cho ra những quả trứng thơm ngon, đậm đà được thị trường cao cấp săn đón với giá cao.
Ông Vũ Đức Hạnh, cán bộ Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng nhận định: "Sử dụng thảo dược và chế phẩm sinh học thay thế kháng sinh không chỉ là câu chuyện phòng bệnh cho vật nuôi, mà cốt lõi là tạo ra sản phẩm an toàn tuyệt đối, đáp ứng đúng đòi hỏi ngày càng khắt khe của người tiêu dùng đô thị."
Các mô hình chăn nuôi hiện đại đang Hải Phòng được khuyến khích phát triển.
Mỗi năm, tổng đàn gia súc gia cầm tại Hải Phòng thải ra khoảng 400.000 tấn chất thải rắn. Đây từng là "cơn đau đầu" kéo dài của chính quyền và ngành tài nguyên môi trường. Nhưng nay, góc nhìn đã hoàn toàn thay đổi.
"Chúng ta cần thay đổi cách nhìn," ông Vũ Bá Công, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng thẳng thắn. "Chất thải chăn nuôi không phải là thứ bỏ đi hay mối họa môi trường. Nếu ứng dụng công nghệ phù hợp, đó chính là nguồn tài nguyên vô giá, tạo ra giá trị kinh tế gia tăng."
Thành phố đã triển khai diện rộng giải pháp đệm lót sinh học – kết hợp trấu, mùn cưa và vi sinh phân hủy phân ngay tại chuồng. Đến nay, khoảng 90% trang trại quy mô lớn và hơn một nửa số gia trại trên địa bàn đã áp dụng công nghệ này. Chất thải chăn nuôi được thu gom làm phân bón hữu cơ cho trồng trọt, khép kín một chu trình kinh tế tuần hoàn.
Để trợ lực cho người dân, từ năm 2025, HĐND thành phố Hải Phòng đã thông qua Nghị quyết số 511/2025/NQ-HĐND cho giai đoạn 2026–2030. Một nguồn ngân sách gần 2.000 tỷ đồng được kích hoạt để hỗ trợ phát triển nông nghiệp hàng hóa tập trung, ưu tiên cho chăn nuôi công nghệ cao, xử lý môi trường và liên kết chuỗi giá trị.
Tính đến nay, chăn nuôi đóng góp tới 32% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp toàn thành phố, đạt quy mô hơn 13.047 tỷ đồng. Toàn địa bàn đã hình thành 18 vùng chăn nuôi tập trung với quy mô 410 ha, cùng hơn 1.000 trang trại lớn nhỏ. Đặc biệt, chương trình OCOP đã ghi nhận 649 sản phẩm được xếp hạng, trong đó có 10 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao quốc gia.
Tháo gỡ 3 "nút thắt" để vươn tầm đô thị cảng
Mặc dù đạt được những thành tựu rất đáng tự hào, những người làm nghề lâu năm tại Hải Phòng vẫn không khỏi trăn trở. Ngành chăn nuôi thành phố vẫn đang đối mặt với 3 "nút thắt" lớn: tỷ lệ chăn nuôi nhỏ lẻ trong khu dân cư còn cao, liên kết chuỗi giữa nông dân - hợp tác xã - doanh nghiệp chế biến còn tương đối lỏng lẻo, và áp lực về an toàn dịch bệnh.
Đứng trước thực tế đó, Hải Phòng đã vạch ra lộ trình chiến lược. Thành phố đã tích hợp 59 vùng chăn nuôi tập trung vào quy hoạch chung với tổng diện tích lên tới hơn 1.500 ha. Mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ chăn nuôi quy mô trang trại tập trung phải đạt trên 65%, từng bước chấm dứt hoàn toàn hoạt động chăn nuôi nhỏ lẻ trong các khu dân cư nội thành và vùng đông dân.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, Chăn nuôi và Thú y Hải Phòng nhấn mạnh: "Người dân phải chuyển mạnh từ tư duy 'có dịch mới chống' sang quản lý rủi ro ngay từ khâu chọn giống, thức ăn và nguồn nước. An toàn sinh học phải trở thành phản xạ tự nhiên hàng ngày."
Chăn nuôi lợn trong hệ thống chuồng lạnh khép kín đang là hướng đi mới trong phát triển ngành chăn nuôi.
Với lợi thế là trung tâm logistics hàng đầu cả nước, sở hữu hệ thống cảng biển khổng lồ và thị trường nội đô tiêu thụ rộng lớn, Hải Phòng đang sở hữu "thời điểm vàng" để đưa sản phẩm chăn nuôi vươn xa. Không chỉ dừng lại ở việc bán thịt thô hay trứng tươi, thành phố đang định hướng chuyển dịch mạnh mẽ sang chế biến sâu: từ thịt mát, giò chả, xúc xích chất lượng cao cho đến các dòng sản phẩm dinh dưỡng từ sữa và mật ong đơn hoa.
Từ những vùng ruộng trũng Biều Đa cho đến những trang trại công nghệ cao tại Tân Minh, một sinh khí mới đang căng tràn trên những cánh đồng Hải Phòng. Ở đó, người nông dân không còn đơn độc trước bão giá hay dịch bệnh. Bằng sự đồng hành của chính quyền, sự vào cuộc của khoa học công nghệ và trên hết là bản lĩnh đổi mới tư duy của chính người làm nghề, chăn nuôi Hải Phòng đang tự tin khẳng định vị thế – một trụ cột kinh tế vững chắc, xanh và hiện đại giữa lòng thành phố Cảng.
