Chăn nuôi trang trại quy mô vừa và nhỏ hiện giữ vai trò then chốt trong việc đảm bảo nguồn cung thực phẩm, tạo sinh kế và thúc đẩy chuyển đổi phương thức sản xuất tại TP.HCM. Khu vực này chiếm trên 89% tổng số trang trại, đóng góp hơn 36% tổng đàn gia cầm và trên 20% tổng đàn heo toàn thành phố.
Trang trại chăn nuôi lợn của Tập đoàn Vĩnh Tân tại ấp Đồng Sơn, Xã Minh Thạnh, TP.HCM.
Tuy nhiên, tại hội thảo “Chăn nuôi bền vững - Thách thức và cơ hội cho trang trại chăn nuôi quy mô vừa và nhỏ” thuộc khuôn khổ Vietstock 2026, ThS Lê Việt Bảo – Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM chia sẻ: ngành chăn nuôi thành phố đang đối mặt với nhiều lực cản lớn. Tốc độ đô thị hóa nhanh khiến quỹ đất chăn nuôi ngày càng thu hẹp, chi phí đầu vào tăng cao, trong khi hạ tầng chăn nuôi nông hộ còn nhiều hạn chế.
Dịch bệnh tiếp tục là mối đe dọa thường trực. Thống kê ghi nhận trong tổng số 367 hộ và cơ sở phát sinh dịch bệnh thời gian qua, có tới 341 nông hộ, 15 trang trại nhỏ, 8 trang trại vừa, trong khi ở khối trang trại lớn chỉ có 3 cơ sở. Thực trạng này phản ánh rõ năng lực tự phòng vệ khiêm tốn của các cơ sở quy mô nhỏ, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao tiêu chuẩn an toàn sinh học và lập vành đai phòng dịch từ xa.
Thực tế cũng cho thấy sự phân hóa rõ nét trong cơ cấu đàn vật nuôi. Riêng với đàn heo, dù chăn nuôi nông hộ chiếm hơn 72% số cơ sở nhưng chỉ nắm giữ 3,2% tổng đàn; ngược lại, 247 trang trại lớn dù chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng nắm giữ tới 76,4% tổng đàn. Tỷ lệ cơ sở chăn nuôi heo quy mô lớn tăng 36,17%, quy mô nhỏ tăng 21,54%, trong khi mô hình nông hộ và trang trại vừa có xu hướng giảm dần. Ngược lại, chăn nuôi gia cầm ghi nhận mức tăng trưởng tích cực ở nhóm trang trại vừa (tăng gần 68%) và trang trại nhỏ (tăng 32%).
Mô hình chăn nuôi heo thịt trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh.
Để hỗ trợ các trang trại vừa và nhỏ tháo gỡ khó khăn, TP.HCM xác định ba nhóm giải pháp trọng tâm: hoàn thiện quy hoạch - chính sách; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ; và tăng cường liên kết tiêu thụ.
Về chính sách tài chính, người chăn nuôi hiện được tạo điều kiện tiếp cận dòng vốn ưu đãi theo Nghị định 106/2024/NĐ-CP nhằm nâng cấp hạ tầng, trang bị máy tách phân, kho bảo quản, xe lạnh và áp dụng quy trình chuẩn VietGAP. Đồng thời, thông qua Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM (HFIC), thành phố thực hiện chính sách hỗ trợ lãi suất vay cho các dự án chăn nuôi công nghệ cao, giết mổ hiện đại và xử lý chất thải theo Nghị quyết 523/NQ-HĐND và Quyết định 42/2024/QĐ-UBND.
Ngoài ra, các hợp tác xã (HTX) và hộ chăn nuôi có thể tiếp cận nguồn vốn qua Quỹ Trợ vốn xã viên hợp tác xã Thành phố (CCM), Quỹ Hỗ trợ Nông dân, Quỹ Hỗ trợ Phụ nữ phát triển kinh tế (CWED) và Ngân hàng Chính sách xã hội. Việc triển khai chính sách tín dụng theo Nghị định 156/2025/NĐ-CP cùng chương trình kết nối Ngân hàng – Doanh nghiệp – HTX đang góp phần giải quyết bài toán thế chấp tài sản cho người dân.
Cùng với dòng vốn, công nghệ được xem là đòn bẩy quan trọng. TP.HCM đang từng bước ứng dụng công nghệ Internet kết nối vạn vật (IoT), bản đồ số GIS và Trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý đàn vật nuôi và giám sát dịch bệnh. Thành phố cũng duy trì chính sách hỗ trợ kinh phí vắc-xin và công tiêm phòng cho các cơ sở nhỏ lẻ đối với các bệnh nguy hiểm như lở mồm long móng, dịch tả heo và cúm gia cầm.
Hướng tới mục tiêu chăn nuôi tuần hoàn, thành phố phấn đấu 100% trang trại và trên 60% hộ chăn nuôi áp dụng công nghệ xử lý, tái sử dụng chất thải; trên 90% trang trại lớn chăn nuôi hướng tới phát thải thấp. Mô hình kinh tế tuần hoàn 4F (Farm - Food - Feed - Fertilizer) tiếp tục được mở rộng nhằm tận dụng tối đa chất thải làm khí sinh học và phân bón hữu cơ.
Kinh tế hợp tác: "Mắt xích" quyết định đầu ra
Bên cạnh giải pháp kỹ thuật, việc phát triển các tổ hợp tác và HTX đóng vai trò quyết định trong việc tháo gỡ điểm nghẽn tiêu thụ, giảm bớt sự phụ thuộc vào thương lái. Thông qua mô hình HTX, các trang trại nhỏ và vừa có thể chủ động liên kết mua chung vật tư, con giống, thức ăn chăn nuôi với giá thành tối ưu; đồng thời chuẩn hóa quy trình kỹ thuật để đáp ứng khắt khe các tiêu chuẩn của hệ thống phân phối hiện đại. HTX cũng thay mặt người dân ký kết các hợp đồng bao tiêu sản phẩm, đảm bảo đầu ra ổn định.
TP.HCM đặt mục tiêu phấn đấu trên 40% giá trị sản phẩm chăn nuôi được tạo ra thông qua các hình thức hợp tác và liên kết chuỗi. Song song đó, thành phố tiếp tục siết chặt quy định về vùng cấm chăn nuôi, quy hoạch vùng nuôi chim yến, triển khai chính sách hỗ trợ di dời và kiểm soát mật độ chăn nuôi theo đúng định hướng phát triển không gian đô thị.
Có thể khẳng định, việc thực thi đồng bộ các chính sách từ nguồn vốn, hạ tầng kỹ thuật đến tổ chức lại sản xuất sẽ là nền tảng vững chắc để các trang trại vừa và nhỏ tại TP.HCM nâng cao năng suất, kiến tạo một ngành chăn nuôi an toàn, hiện đại và phát triển bền vững.
