Mặt bằng giá lợn hơi trên phạm vi cả nước đang trải qua những chuỗi ngày ảm đạm khi liên tục lao dốc, đẩy người chăn nuôi vào thế rượt đuổi đầy rủi ro. Chỉ trong vòng một tuần, dòng dịch chuyển về giá đã kéo lùi thành quả của nhiều tháng trước đó: mốc giá từng tiệm cận 60.000 đồng/kg nhanh chóng biến mất, nhường chỗ cho vùng đáy mới 54.000 – 56.000 đồng/kg. Điều đáng nói, sự chững lại của giá lợn hơi ở thời điểm hiện tại không mang lại chút bình yên nào cho các hộ nuôi. Phía sau con số ấy là một phép tính toán đầy cay đắng giữa ba gọng kìm: giá bán đi xuống, chi phí đầu vào leo thang không ngừng và dòng thịt giá rẻ cuồn cuộn đổ về qua con đường nhập khẩu.
Thế nhưng, bất chấp biên lợi nhuận bị vắt kiệt đến mức tối thiểu, tại nhiều thủ phủ chăn nuôi, tiếng máy vệ sinh chuồng trại, tiếng phun khử trùng vẫn rộn rã. Người nông dân vẫn hối hả bán lứa cũ, gom vốn thả lứa mới. Một cuộc "chạy đua" tái đàn phục vụ thị trường Tết Nguyên đán 2027 đang diễn ra, chứa đựng cả những hy vọng mong mong lẫn những canh bạc đầy lo âu.
Giá thịt lợn bán ra tại các chợ lẻ đang giảm dần.
Để hiểu được áp lực mà các hộ chăn nuôi đang gánh chịu, cần nhìn vào diễn biến điều chỉnh giá trên cả ba miền. Tại miền Bắc, chỉ trong bảy ngày, mặt bằng giá lợn hơi đồng loạt giảm 3.000 – 5.000 đồng/kg. Mức giảm mạnh nhất ghi nhận tại Cao Bằng khi tụt một mạch từ 59.000 đồng/kg xuống 54.000 đồng/kg. Các địa phương vốn là vựa lợn lớn như Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hà Nội hay Hải Phòng cũng không tránh khỏi bước lùi sâu. Tình hình tại miền Trung - Tây Nguyên và miền Nam cũng chẳng mấy khả quan khi giá thu mua duy trì quanh mức 54.000 – 57.000 đồng/kg. Với người nuôi lợn, mỗi mức giảm một nghìn đồng trên một kilôgam lợn hơi khi nhân với tổng trọng lượng xuất chuồng của cả đàn đồng nghĩa với việc hàng chục triệu đồng doanh thu "bốc hơi".
Thế nhưng, đà giảm của giá lợn hơi lại rơi đúng vào thời điểm chi phí sản xuất thiết lập những cột mốc mới. Thức ăn chăn nuôi — khoản chi phí vốn đã chiếm tới 60 – 70% giá thành sản xuất vừa trải qua đợt tăng giá thứ 7 trong năm. Với mức nhích thêm 300 – 400 đồng/kg từ đầu tháng 10, chỉ chưa đầy một tháng sau đợt điều chỉnh thứ 6, bài toán chi phí đã vượt quá sức chịu đựng của nhiều hộ nuôi nhỏ lẻ. Việc các nguyên liệu nền tảng như ngô, cám, bã nành duy trì ở mức cao khiến giấc mơ hạ giá thành sản xuất trở nên xa vời.
Thức ăn thường chiếm khoảng 60 - 70% giá thành chăn nuôi, vì vậy mỗi lần điều chỉnh giá đều tác động trực tiếp đến chi phí của cả chu kỳ sản xuất.
Chưa dừng lại ở đó, thị trường nội địa còn phải gồng mình đỡ lấy sức ép từ làn sóng thịt nhập khẩu giá rẻ. Số liệu thống kê ghi nhận trong 8 tháng năm 2026, Việt Nam đã chi ra tới 1,91 tỷ USD để nhập khẩu gần 659.000 tấn thịt và sản phẩm từ thịt các loại. Riêng mặt hàng thịt lợn tươi, ướp lạnh hoặc đông lạnh đạt trên 124.000 tấn. Đáng chú ý, giá nhập khẩu bình quân của thịt lợn ngoại chỉ rơi vào khoảng 1.712 USD/tấn (tương đương khoảng 45.000 đồng/kg), mức giá rẻ đến giật mình, giảm tới hơn 35% so với cùng kỳ năm trước. Sự hiện diện của nguồn cung ngoại khối vừa dồi dào vừa rẻ đã tạo nên một lực cản khổng lồ, chặn đứng cơ hội phục hồi giá của lợn hơi trong nước ngay cả khi tổng đàn nội địa đã tăng 5,4%.
Đứng trước bức tranh u ám ấy, theo logic thị trường thông thường, người chăn nuôi sẽ chọn giải pháp an toàn là treo chuồng hoặc thu hẹp quy mô. Thế nhưng, thực tế đang diễn ra theo chiều ngược lại: một cuộc đua tái đàn gấp rút đang diễn ra trên khắp các trang trại, gia trại.
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở "yếu tố mùa vụ" mang tên Tết Nguyên đán. Trong tâm khảm và thói quen sản xuất của người chăn nuôi Việt Nam, vụ Tết luôn là vụ làm ăn lớn nhất, quyết định sự thành bại của cả một năm. Đây là thời điểm nhu cầu tiêu thụ thực phẩm tăng vọt, kéo theo giá bán lẻ lẫn giá lợn hơi thường có đợt sóng tăng mạnh nhất. Đối với những hộ chăn nuôi đã lỡ chịu thua lỗ hoặc chỉ hòa vốn trong các lứa nuôi trước, vụ Tết chính là cơ hội duy nhất để họ "gỡ gạc".
Ghi nhận tại Cần Thơ cũng như các tỉnh miền Tây, nhiều nông dân chấp nhận xuất bán lứa lợn hiện tại với giá 56.000 – 57.000 đồng/kg — mức giá chỉ vừa đủ huề vốn hoặc lãi rất mỏng để thu hồi tiền mặt. Việc bán hòa vốn lúc này không hẳn là thất bại, mà là một bước lùi bắt buộc nhằm tạo khoảng trống chuồng trại, kịp quay vòng dòng tiền để vào giống cho lứa lợn phục vụ thị trường cuối năm. Chu kỳ nuôi lợn thịt kéo dài khoảng 3,5 đến 4 tháng; nếu không xuống giống ngay trong giai đoạn đầu tháng 10, người nuôi sẽ hoàn toàn lỡ mất "chuyến tàu" cao điểm Tết.
Bên cạnh đó, niềm tin của người dân còn được củng cố bởi sự chủ động từ các doanh nghiệp chuỗi và các đơn vị cung ứng. Nhiều thương lái và lò mổ đã bắt đầu rục rịch chốt đơn hàng sớm để chuẩn bị nguyên liệu làm giò, chả, thực phẩm chế biến… tạo ra một tấm đệm tín hiệu, tiếp thêm động lực cho các trang trại liên kết tự tin giữ đàn và tăng quy mô.
Nhìn vào cuộc rượt đuổi tái đàn hiện tại, không khó để nhận ra những rủi ro chực chờ. Việc người dân dồn lực tái đàn trong thế bị kẹp giữa "chi phí cao - giá bán thấp" giống như một canh bạc mà phần cầm đằng lưỡi luôn thuộc về các hộ nuôi nhỏ lẻ. Nếu từ nay đến cuối năm, giá thức ăn không hạ nhiệt, dịch bệnh phát sinh hoặc lượng thịt nhập khẩu tiếp tục tràn về mạnh mẽ, nguy cơ dội chợ, rớt giá vào cận Tết hoàn toàn có thể xảy ra.
Thực tế này đòi hỏi một sự can thiệp và định hướng bài bản hơn từ cơ quan quản lý nhà nước lẫn các bên trong chuỗi giá trị. Đó là:
Thứ nhất, điều tiết và cảnh báo sớm từ cơ quan chức năng: Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Công Thương cần theo sát biến động cung - cầu, cân đối lượng thịt nhập khẩu hợp lý để tránh gây sốc cho thị trường trong nước. Tăng cường công tác dự báo, đưa ra các cảnh báo sớm về quy mô tái đàn tại từng địa phương nhằm hạn chế tình trạng "khủng hoảng thừa" hoặc đứt gãy nguồn cung cục bộ.
Thứ hai, minh bạch hóa giá đầu vào: Cần làm rõ cơ chế điều chỉnh giá của các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi, kiểm soát hiện tượng tăng giá dồn dập. Đồng thời, thúc đẩy phát triển các nguồn nguyên liệu phối trộn trong nước để giảm dần sự phụ thuộc vào nông sản nhập khẩu.
Và cuối cùng là xây dựng chuỗi liên kết chia sẻ rủi ro: Đã đến lúc câu chuyện lợi ích trong chuỗi giá trị chăn nuôi phải được phân chia lại một cách công bằng. Các doanh nghiệp chế biến, phân phối cần bắt tay chặt chẽ hơn với hộ dân thông qua các hợp đồng bao tiêu có mức giá sàn bảo hiểm rủi ro, tránh tình trạng "được mùa mất giá, giá giảm dân chịu".
Chăn nuôi không chỉ là một ngành kinh tế mà còn là sinh kế của hàng triệu gia đình nông dân. Phía sau mỗi con lợn xuất chuồng là mồ hôi, là tiền vay vốn ngân hàng, là công sức chăm sóc suốt nhiều tháng trời. Để người chăn nuôi yên tâm tái đàn không chỉ cho dịp Tết mà còn cho những chặng đường dài phía trước, thị trường rất cần những nhịp cầu ổn định — nơi mà sự nỗ lực của người sản xuất được đền đáp xứng đáng bằng một mặt bằng giá cả hợp lý và công bằng.
