.jpg)
Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026.
Sự kiện do Hội Nhà báo Việt Nam giao Báo Nhà báo & Công luận tổ chức, bước sang năm thứ 8 kể từ khi ra đời năm 2019, dưới sự chủ trì của nhà báo Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam. Hai phiên thảo luận nối tiếp nhau trong buổi chiều: một phiên nhận diện những thay đổi của môi trường truyền thông và cơ hội mới cho báo chí, một phiên dành để các tòa soạn kể lại câu chuyện thực tế của chính mình khi bước vào không gian ấy.
Toàn cảnh diễn đàn. Ảnh: NB&CL
Phát biểu mở đầu phiên thảo luận, nhà báo Lê Quốc Minh chỉ ra một dịch chuyển mà ông cho là đang thay đổi tận gốc cách công chúng tiếp cận thông tin: nếu trước đây người đọc tìm kiếm rồi truy cập vào trang báo, thì nay các hệ thống AI ngày càng đóng vai trò giao diện trả lời trực tiếp, khiến nội dung báo chí vẫn được sử dụng nhưng lưu lượng truy cập không nhất thiết quay trở lại nguồn tin gốc. Từ một công cụ hỗ trợ đơn thuần, AI - đặc biệt là các hệ thống Agentic AI có khả năng tự lập kế hoạch và thực hiện liên tiếp nhiều tác vụ - đang trở thành một phần của hạ tầng vận hành tòa soạn, buộc các cơ quan báo chí phải tổ chức lại quy trình, dữ liệu, công nghệ và cả nguồn nhân lực.
Nhà báo Lê Quốc Minh phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: NB&CL
Chính trong bối cảnh nội dung có thể được tạo ra với tốc độ chưa từng có, ông Minh cho rằng lợi thế thật sự của báo chí lại nằm ở điều máy móc khó thay thế nhất: khả năng kiểm chứng và niềm tin đã gây dựng với công chúng - thứ tài sản mà theo ông, không một mô hình AI nào có thể huấn luyện được. Ông nhấn mạnh AI không thể được xem là nguồn tin, nội dung do AI tạo ra không thể đưa nguyên văn lên mặt báo, và việc sử dụng AI trong tòa soạn phải đi kèm tính minh bạch cùng cơ chế kiểm soát tương ứng với mức độ rủi ro của từng tác vụ.
AI cũng đang đặt lại bài toán kinh tế báo chí. Theo nhà báo Lê Quốc Minh, các tòa soạn cần chuyển từ việc cạnh tranh giành sự chú ý sang xây dựng quan hệ sâu hơn với độc giả, đa dạng hóa nguồn thu từ quảng cáo, sự kiện, thương mại, dữ liệu và hợp tác B2B. Nhưng ông cũng cảnh báo: rủi ro lớn nhất khi mở một nguồn thu mới không phải là chi phí tài chính, mà là nguy cơ phân tán khỏi chính thế mạnh cốt lõi mà cơ quan báo chí đang làm tốt nhất - một lời nhắc để các tòa soạn không chạy theo mọi xu hướng cùng lúc.
Quản trị AI: đừng để tòa soạn chạy theo từng công cụ
Góc nhìn từ cơ quan quản lý càng làm rõ thêm tính cấp thiết của vấn đề. Ông Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), cho rằng chuyển đổi số không thể chỉ dừng ở việc xây dựng hệ sinh thái số hay sản xuất nội dung số, mà phải hướng tới một hệ sinh thái giá trị báo chí thật sự trong không gian phát triển mới. Dẫn kinh nghiệm từ các tập đoàn truyền thông quốc tế, ông cho biết nhiều đơn vị đã không triển khai AI một cách tràn lan mà xây dựng quy trình quản trị bài bản: chọn ứng dụng dựa trên mức độ tác động và độ phức tạp, thử nghiệm ở quy mô nhỏ có kiểm soát, đánh giá chất lượng và rủi ro, rồi mới đưa vào vận hành chính thức trên toàn hệ thống.
Ông Phúc cũng lưu ý các cơ quan báo chí cần đặc biệt thận trọng khi đánh giá rủi ro liên quan đến nhà cung cấp công nghệ AI - từ rủi ro pháp lý, đạo đức biên tập đến vận hành và uy tín - thay vì lựa chọn công cụ một cách tự phát theo phong trào.
Hành lang pháp lý mới và tiếng nói từ địa phương đăng cai
Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi nhắc tới một mốc quan trọng cùng lúc diễn ra với những chuyển động công nghệ: Luật Báo chí số 126/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, được ông đánh giá là mở rộng không gian phát triển cho báo chí và định hướng ngành theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, nhân văn và bền vững hơn. Ông cho rằng vấn đề căn cốt nhất lúc này với các tòa soạn không chỉ là nhận diện cơ hội mới, mà là làm sao nắm bắt và vận dụng những cơ hội đó vào thực tiễn hoạt động một cách nhanh và trúng.
Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi. Ảnh: NB&CL
Là địa phương hai lần liên tiếp được chọn làm nơi tổ chức Diễn đàn, Quảng Ninh cũng góp một tiếng nói đáng chú ý. Ông Vũ Quyết Tiến, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ TP Quảng Ninh, khẳng định báo chí không chỉ lan tỏa hình ảnh và thành tựu của địa phương, mà còn giúp chính quyền nhìn nhận thực tiễn đầy đủ hơn thông qua việc phản ánh tâm tư, nguyện vọng của người dân cũng như những điểm nghẽn phát sinh từ cơ sở. Ông bày tỏ kỳ vọng những trao đổi tại Diễn đàn sẽ là nguồn tham khảo hữu ích cho công tác lãnh đạo, quản lý và phát triển của tỉnh trong giai đoạn tới.
Tám năm, tám câu hỏi lớn của nghề báo
Nhìn lại hành trình từ chủ đề "Tổng Biên tập 4.0 - Thời cơ và thách thức" năm 2019 đến "Nghị quyết 57 về đổi mới sáng tạo: Thời cơ vàng cho báo chí phát triển đột phá" năm 2025, có thể thấy Diễn đàn Tổng Biên tập luôn bám sát nhịp đập của đời sống báo chí qua từng năm. Chủ đề năm nay, vì vậy, không chỉ là một khẩu hiệu mới, mà đánh dấu bước mở rộng phạm vi thảo luận: từ những thay đổi của môi trường truyền thông bên ngoài đến năng lực tổ chức và đổi mới tự thân của từng tòa soạn - khi AI, dữ liệu lớn và một hành lang pháp lý mới cùng lúc tái định hình toàn bộ hệ sinh thái báo chí Việt Nam trong giai đoạn 2026-2030.
