.jpg)
Khi thời tiết thay đổi, người cao tuổi dễ gặp tình trạng mệt mỏi, ăn uống kém và gia tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng hô hấp. Một khẩu phần đa dạng, đủ protein, vitamin và khoáng chất là nền tảng giúp duy trì sức khỏe, thay vì phụ thuộc vào một loại thực phẩm được quảng cáo là “tăng đề kháng”.
Ưu tiên khẩu phần giàu dinh dưỡng
Theo Viện Lão hóa Quốc gia Mỹ (NIA), người cao tuổi thường có nhu cầu năng lượng thấp hơn nhưng lại cần chú trọng hơn đến chất lượng khẩu phần. Khi lượng thức ăn giảm, mỗi khẩu phần cần cung cấp đủ protein, vitamin, khoáng chất và chất xơ.
Protein là một trong những nhóm chất cần được quan tâm hàng đầu. Ở tuổi cao, việc cung cấp đủ protein góp phần duy trì khối cơ và hạn chế tình trạng suy giảm thể lực. Nguồn đạm nên được đa dạng từ cá, thịt gia cầm, trứng, sữa, đậu nành, các loại đậu và hạt.
Cá béo như cá hồi, cá thu, cá mòi là lựa chọn phù hợp nhờ cung cấp protein chất lượng cao, vitamin D và acid béo omega-3. Với người gặp khó khăn khi nhai hoặc tiêu hóa, cá có thể chế biến thành món hấp, nấu canh hoặc kho nhạt để dễ sử dụng.
Trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa cũng có thể được đưa vào khẩu phần thường xuyên nếu người cao tuổi dung nạp tốt. Đây là những thực phẩm cung cấp protein cùng nhiều dưỡng chất quan trọng, trong đó có vitamin B12 và canxi.
Với người không dung nạp lactose, có thể lựa chọn sữa không lactose hoặc các sản phẩm thay thế được bổ sung canxi, vitamin D theo tư vấn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Rau xanh, rau củ nhiều màu giúp bổ sung chất xơ, vitamin, khoáng chất và các hợp chất thực vật có lợi.
Trái cây tươi như cam, bưởi, kiwi, ổi, đu đủ và dâu tây cũng nên được sử dụng thường xuyên. Ăn nguyên quả thay vì chỉ uống nước ép giúp giữ lại chất xơ và hạn chế tình trạng đường được hấp thu quá nhanh.
Các loại đậu và đậu phụ cũng là nguồn protein thực vật đáng chú ý. Đậu phụ có kết cấu mềm, dễ chế biến; đậu có thể kết hợp với cháo, súp hoặc canh để tăng giá trị dinh dưỡng cho bữa ăn.
Lưu ý vitamin D, B12 và kẽm
Vitamin D có vai trò đối với sức khỏe xương và nhiều chức năng của cơ thể, trong đó có chức năng miễn dịch. Cá béo, sữa và các sản phẩm được tăng cường vitamin D là những nguồn có thể bổ sung vào khẩu phần.
Vitamin B12 cũng cần được lưu ý ở người cao tuổi, bởi khả năng hấp thu dưỡng chất này có thể giảm theo tuổi. Thịt, cá, gia cầm, trứng, sữa và một số thực phẩm tăng cường vitamin B12 là những nguồn cung cấp phổ biến.
Kẽm tham gia vào nhiều quá trình sinh học và chức năng miễn dịch. Thịt, hải sản, trứng, sữa, các loại đậu và hạt có thể đóng góp kẽm cho khẩu phần.
Tuy nhiên, người cao tuổi không nên tự ý sử dụng vitamin hoặc khoáng chất liều cao với mục đích “tăng đề kháng”. Việc bổ sung nên dựa trên nhu cầu thực tế và được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng tư vấn, đặc biệt ở người có bệnh nền hoặc đang sử dụng thuốc.
Chia nhỏ bữa ăn khi ăn uống kém
Một khẩu phần phù hợp không nhất thiết phải cầu kỳ. Bữa sáng có thể gồm cháo yến mạch nấu thịt bằm và rau củ, kết hợp một phần trái cây mềm. Bữa trưa có thể sử dụng cá hấp hoặc kho nhạt, cơm vừa đủ, rau xanh và canh. Bữa phụ có thể là sữa chua ít đường hoặc không đường cùng một lượng nhỏ hạt không muối.
Bữa tối có thể kết hợp đậu phụ, thịt gà hoặc cá với rau và một phần tinh bột phù hợp.
Nếu người cao tuổi ăn kém, thay vì cố gắng tăng lượng thức ăn trong ba bữa chính, gia đình có thể chia thành nhiều bữa nhỏ. Điều quan trọng là mỗi bữa vẫn cần có sự kết hợp tương đối cân đối giữa nguồn đạm, rau củ và tinh bột.
Đặc biệt, không nên duy trì trong thời gian dài khẩu phần chủ yếu là cháo trắng, cơm trắng hoặc rau củ mà thiếu nguồn protein và chất béo phù hợp.
Đủ nước cũng là một phần của dinh dưỡng
Nhu cầu nước vẫn cần được duy trì đều đặn trong ngày. Ở người cao tuổi, cảm giác khát có thể giảm nên nguy cơ uống không đủ nước dễ xảy ra.
Gia đình nên chủ động nhắc người cao tuổi uống nước định kỳ, trừ trường hợp đang được bác sĩ yêu cầu hạn chế nước do bệnh lý.
Bên cạnh dinh dưỡng, vận động phù hợp, ngủ đủ, vệ sinh tay, hạn chế tiếp xúc với nguồn lây và tiêm chủng theo khuyến cáo y tế cũng là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe, đặc biệt trong mùa gia tăng các bệnh nhiễm trùng hô hấp.
Về lâu dài, một chế độ ăn đa dạng và đều
đặn có giá trị hơn việc tìm kiếm một loại thực phẩm riêng lẻ được quảng cáo là
“tăng đề kháng”. Với người cao tuổi, mục tiêu quan trọng là bảo đảm đủ năng lượng,
đủ protein, đa dạng thực phẩm và đáp ứng nhu cầu vitamin, khoáng chất theo từng
cá thể và bệnh nền.
