Tây Ninh: Xây dựng hàng rào an toàn dịch bệnh, nâng tầm chuỗi giá trị chăn nuôi đến năm 2030

TACN - Trong bối cảnh áp lực dịch bệnh trên đàn vật nuôi ngày càng diễn biến phức tạp, tỉnh Tây Ninh đang đẩy mạnh các giải pháp đồng bộ nhằm củng cố hệ thống phòng thủ thú y. Từ việc siết chặt an toàn sinh học tại khu vực chăn nuôi nhỏ lẻ đến mục tiêu chuẩn hóa các vùng an toàn dịch bệnh theo tiêu chuẩn quốc tế, địa phương này đang nỗ lực chuyển đổi phương thức chăn nuôi, bảo vệ nguồn cung thực phẩm và mở hướng xuất khẩu.

Đến đầu năm 2026, toàn tỉnh có hơn 682.000 con heo.

Mắt xích yếu từ chăn nuôi nông hộ và áp lực nguy cơ chéo

Thống kê mới nhất từ ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh cho thấy, từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đã ghi nhận 24 ổ dịch tả lợn châu Phi phát sinh tại 15 xã. Tổng số lợn mắc bệnh bị tiêu hủy lên tới 868 con trên tổng số 969 con nhiễm bệnh, với tổng khối lượng tiêu hủy vượt mức 45,9 tấn.

Đáng chú ý, phân tích dịch tễ cho thấy có tới 23/24 ổ dịch tập trung tại các hộ chăn nuôi quy mô nhỏ lẻ. Đây được nhận diện là "vùng lõm" trong công tác phòng dịch bởi hạ tầng chuồng trại thiếu đồng bộ, công tác khử trùng tiêu độc chưa nghiêm ngặt, cùng sự buông lỏng trong kiểm soát con giống, thức ăn, chất thải và phương tiện ra vào. Việc tuân thủ quy trình an toàn sinh học chưa triệt để tại khu vực này đã tạo điều kiện cho vi-rút xâm nhập, tồn lưu và lan rộng. Thời điểm giao mùa hiện nay càng gia tăng áp lực lên hệ thống kiểm soát dịch bệnh. Hoạt động tái đàn, vận chuyển, giết mổ và buôn bán động vật diễn ra sôi động làm gia tăng nguy cơ bùng phát các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như Dịch tả lợn châu Phi, Cúm gia cầm, Lở mồm long móng và Viêm da nổi cục.

Đặc biệt, trước nguy cơ xâm nhiễm của biến chủng vi-rút Lở mồm long móng serotype SAT1 vào Việt Nam, cơ quan chuyên môn tỉnh Tây Ninh đã phát đi cảnh báo khẩn. Các địa phương được yêu cầu chủ động tăng cường giám sát lưu hành mầm bệnh, siết chặt kiểm dịch vận chuyển và triển khai tổng vệ sinh, khử trùng môi trường trên diện rộng.

Chuẩn hóa an toàn sinh học: Mệnh lệnh từ thực tiễn

Nhằm giảm thiểu rủi ro cho đàn gia súc, gia cầm, Chi cục Nông nghiệp tỉnh Tây Ninh đã đưa ra các khuyến cáo kỹ thuật bắt buộc đối với chăn nuôi nông hộ, tập trung vào các giải pháp kiểm soát nguồn vào và môi trường nuôi:

Kiểm soát con giống: Chỉ nhập giống có nguồn gốc rõ ràng, đã qua kiểm dịch và tiêm phòng đầy đủ. Động vật mới nhập phải được nuôi cách ly tối thiểu 14 ngày để theo dõi lâm sàng trước khi nhập đàn.

Quản lý nguồn thức ăn, nước uống: Bảo quản thức ăn ở nơi khô ráo, tuyệt đối không sử dụng thức ăn ẩm mốc hoặc sản phẩm dư thừa không rõ nguồn gốc. Nguồn nước uống cho vật nuôi phải đảm bảo sạch và đã qua xử lý.

Xử lý chất thải và môi trường: Duy trì vệ sinh chuồng trại hằng ngày; toàn bộ chất thải phải được xử lý qua hệ thống biogas hoặc biện pháp sinh học phù hợp trước khi xả ra môi trường. Dụng cụ chăn nuôi phải được sát trùng định kỳ và không dùng chung giữa các khu vực.

Khống chế vật chủ trung gian: Thường xuyên phát quang bụi rậm, tiêu diệt côn trùng (ruồi, muỗi) và động vật gặm nhấm. Lắp đặt hố sát trùng bắt buộc tại cổng ra vào cơ sở chăn nuôi.

Giám sát sức khỏe và tiêm phòng: Tuân thủ lịch tiêm vắc-xin bắt buộc. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường (sốt, bỏ ăn, khó thở), chủ cơ sở phải báo ngay cho cán bộ thú y địa phương.

Tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc "5 không": Không giấu dịch; Không mua bán, vận chuyển động vật bệnh, chết; Không giết mổ, tiêu thụ động vật bệnh, chết; Không vứt xác động vật ra môi trường; Không sử dụng thức ăn thừa chưa qua xử lý nhiệt.

Tiêm phòng cho đàn vật nuôi.

Quy mô đàn vật nuôi và hạ tầng giết mổ hiện hữu

Tính đến đầu năm 2026, Tây Ninh sở hữu tổng đàn gia súc, gia cầm ấn tượng với hơn 682.000 con heo, 212.000 con bò, 13.662 con trâu và khoảng 23,7 triệu con gia cầm. Tổng sản lượng thịt hơi xuất chuồng đạt khoảng 279,3 ngàn tấn; sản lượng trứng đạt xấp xỉ 1,8 tỷ quả và sản lượng sữa tươi đạt 85.000 tấn.

Hiện toàn tỉnh đã xây dựng được 96 cơ sở chăn nuôi đạt chứng nhận an toàn dịch bệnh (bao gồm 72 cơ sở nuôi gà, 3 cơ sở nuôi vịt, 20 cơ sở nuôi heo và 1 cơ sở nuôi bò). Mạng lưới giết mổ do cơ quan thú y quản lý gồm 89 cơ sở phân bố trên 53 xã, phường, đạt công suất trung bình mỗi ngày khoảng 300 con trâu/bò, 5.800 con heo và 107.000 con gia cầm. Đáng chú ý, khoảng 70% sản phẩm sau giết mổ của Tây Ninh được xuất đi tiêu thụ tại các thị trường ngoài tỉnh, trong đó TP. Hồ Chí Minh là thị trường chủ lực. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm ngay từ gốc.

Chiến lược 2026 – 2030: Xây dựng vùng an toàn dịch bệnh theo tiêu chuẩn WOAH

Đứng trước yêu cầu hội nhập và nâng cao năng lực cạnh tranh, tỉnh Tây Ninh đã đề ra mục tiêu chiến lược giai đoạn 2026 – 2030: Duy trì 100% cơ sở, phân khu đã được công nhận an toàn dịch bệnh, quyết tâm không để phát sinh các ổ dịch lớn lây lan diện rộng. Các chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030:

Phát triển cơ sở an toàn: Phấn đấu đạt ít nhất 120 cơ sở chăn nuôi được cấp chứng nhận an toàn dịch bệnh. Mỗi năm xây dựng mới tối thiểu 2 phân khu/vùng an toàn dịch bệnh cấp xã đối với bệnh Cúm gia cầm độc lực cao và Newcastle.

Tiêu chuẩn quốc tế WOAH: Thiết lập 10 xã, phân khu đạt an toàn dịch bệnh đối với Cúm gia cầm và Newcastle (gồm: Thạnh Lợi, Thạnh Hóa, Thạnh Bình, Trà Vong, Tân Hội, Tân Thành, Tân Lập, Tân Đông, Tân Hòa, Tân Châu). Trong đó, tập trung hoàn thiện hồ sơ tự công bố cho 4 phân khu theo hướng dẫn của Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH).

Khống chế Lở mồm long móng: Xây dựng 3 vùng cấp xã đạt chuẩn an toàn dịch bệnh gồm vùng chăn nuôi heo tại xã Tân Thành, Tân Lập và vùng chăn nuôi bò tại xã Long Thuận; tiến tới có ít nhất 1 phân khu đạt chuẩn công bố của WOAH.

Tỷ lệ tiêm phòng & Giám sát: Duy trì tỷ lệ tiêm phòng các bệnh bắt buộc đạt từ 70% trở lên trên tổng đàn thuộc diện tiêm; bảo đảm 100% ổ dịch phát sinh được phát hiện và xử lý triệt để trong "giờ vàng".

Một góc dây chuyền giết mổ theo chuẩn châu Âu của Công ty TNHH Thanh Bảo Hân. Ảnh: Trần Phi.

Siết chặt chuỗi cung ứng và đẩy mạnh chuyển đổi số ngành Thú y

Bên cạnh công tác phòng dịch tại gốc, Tây Ninh tập trung tái cơ cấu hạ tầng giết mổ và quản lý thị trường vật tư nông nghiệp:

Quy hoạch giết mổ tập trung: Rà soát, bố trí lại hệ thống giết mổ gia súc, gia cầm. Mục tiêu đến năm 2030 đạt 100% động vật đưa vào cơ sở giết mổ tập trung được kiểm soát thú y; kiên quyết xóa bỏ và xử lý nghiêm các điểm giết mổ nhỏ lẻ tự phát, không phép.

Kiểm dịch & Giám sát an toàn thực phẩm: Đảm bảo 100% động vật và sản phẩm động vật vận chuyển ra khỏi tỉnh được kiểm dịch chính quy. Triển khai chương trình giám sát định kỳ đối với các chuỗi cung ứng thịt, trứng, sữa tươi, mật ong và tổ yến.

Quản lý thuốc thú y: Tăng cường kiểm tra chất lượng vắc-xin và thuốc thú y lưu hành trên thị trường. Phấn đấu kiểm tra định kỳ trên 50% cơ sở kinh doanh và đưa 100% cơ sở vào khuôn khổ quản lý đáp ứng điều kiện pháp lý.

Chuyển đổi số & Truy xuất nguồn gốc: Đẩy mạnh khai thác các hệ thống cơ sở dữ liệu trực tuyến về phòng chống dịch, kiểm dịch và kiểm soát giết mổ. Xây dựng đồng bộ hệ thống dữ liệu ngành chăn nuôi – thú y nhằm phục vụ công tác điều hành, hướng tới áp dụng mã số vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc số cho toàn bộ các chuỗi sản phẩm động vật chủ lực.

Việc triển khai toàn diện các giải pháp trọng tâm giai đoạn 2026 – 2030 không chỉ nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về thú y tại Tây Ninh, mà còn là bước đi chiến lược nhằm chuyển đổi ngành chăn nuôi địa phương theo hướng hiện đại, an toàn, bền vững, vừa đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường nội địa, vừa sẵn sàng vươn ra thị trường quốc tế.

Xuân Thủy