Khi công nghệ làm chủ cuộc chơi

Trong cấu trúc chi phí chăn nuôi, thức ăn luôn đóng vai trò quyết định khi chiếm đến hơn 60% tổng chi phí đầu vào. Mỗi biến động nhẹ của giá cám đều tác động trực tiếp đến hơi thở của các trang trại. Trước bối cảnh giá nguyên liệu nhập khẩu liên tục nhảy múa, ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi (TĂCN) Việt Nam đang trải qua đợt tái cấu trúc chiều sâu. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại kết hợp với chiến lược mua hàng linh hoạt đã trở thành “chìa khóa vàng” giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa vận hành, hạ giá thành sản phẩm và bảo vệ biên lợi nhuận cho người chăn nuôi.

Bên trong Nhà máy chế biến thức ăn chăn nuôi cao cấp Dabaco.

Sức ép từ cơn "bão giá" và sự phụ thuộc nguồn cung

Ngành chăn nuôi Việt Nam từ lâu đã phải đối mặt với một nút thắt lớn: phụ thuộc nghiêm trọng vào nguồn nguyên liệu ngoại. Theo PGS.TS Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nguồn cung trong nước mới đáp ứng khoảng 35% nhu cầu, đồng nghĩa với việc hơn 65% nguyên liệu (ngô, đậu tương, lúa mì) phải nhập khẩu.

Nửa đầu năm 2026, đà tăng giá nông sản toàn cầu kết hợp cước vận tải biển neo cao đã đẩy thị trường nội địa vào đợt "bão giá" nghiêm trọng. Trong tháng 4 và tháng 5/2026, giá TĂCN thành phẩm tăng liên tiếp 3 - 4 đợt, tổng mức tăng từ 5% đến 7%. Nhìn lại năm 2025, cả nước chi khoảng 8,22 tỷ USD nhập khẩu 24,78 triệu tấn nguyên liệu; bước sang 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch nhập khẩu tiếp tục chạm mốc 2,64 tỷ USD.

Ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Gia cầm Việt Nam, cho biết giá TĂCN toàn cầu tăng 10 – 15% đã đẩy giá nội địa nhích thêm khoảng 1.000 đồng/kg. Áp lực này đè nặng lên vai người nông dân giữa lúc giá nông sản đầu ra chưa thực sự ổn định.

Đột phá công nghệ: "Vũ khí" hạ giá thành của các ông lớn

Để hóa giải bài toán chi phí mà không làm suy giảm chất lượng, các doanh nghiệp đầu ngành như Japfa Comfeed hay Dabaco đã chủ động biến nhà máy thành những trung tâm công nghệ hiện đại.

Tại nhà máy Japfa Comfeed Phú Thọ (công suất 532.000 tấn/năm), tự động hóa đã thay đổi hoàn toàn bài toán chi phí nhân công và hao hụt. Tại đây, hệ thống robot gắp xếp bao tự động thay thế 5 – 7 lao động bốc xếp mỗi ca, giảm tỷ lệ vỡ viên cám từ 6 – 7% xuống còn 2 – 3%, đồng thời thắt chặt an toàn sinh học nhờ hạn chế tiếp xúc con người. Bên cạnh đó, công nghệ Expander từ Đức đã sử dụng nhiệt áp cao tiệt trùng hoàn toàn vi sinh vật gây hại và nâng cao độ hồ hóa tinh bột. Tỷ lệ chuyển đổi thức ăn (FCR) cho gà thịt nhờ đó cải thiện rõ rệt: lượng thức ăn tạo ra 1 kg thịt giảm từ 1,8 – 2,2 kg xuống chỉ còn 1,5 – 1,6 kg.

Không riêng Japfa, Tập đoàn Dabaco Việt Nam với nhiều đơn vị trực thuộc cũng đẩy mạnh số hóa chuỗi sản xuất. Việc ứng dụng phần mềm phối trộn dinh dưỡng chính xác, bổ sung enzyme, probiotic và hợp chất thảo dược phytogenic thay thế kháng sinh đã giúp hệ số FCR toàn ngành đạt mức 1,6 – 2,4 vượt trội so với mức trung bình 2,0 – 3,5 của thế giới. Điển hình như Nhà máy Nasaco Hà Nam (thuộc Tập đoàn Dabaco, công suất 350.000 tấn/năm) cũng đóng góp tích cực vào làn sóng số hóa. Nhà máy vận hành dựa trên hệ thống điều khiển trung tâm PLC kết hợp phòng lab đạt chuẩn quốc tế VILAS và bàn nâng thủy lực 80 tấn, giúp kiểm soát chính xác độ ẩm, tỷ lệ vi lượng và tối ưu hóa thời gian nhập xuất hàng.

Công ty TNHH Thức ăn chăn nuôi Nasaco Hà Nam tại Khu công nghiệp Hòa Mạc, phường Duy Tiên, tỉnh Ninh Bình được ứng dụng công nghệ hiện đại.

Làn sóng giảm giá: Tín hiệu tích cực cho thị trường

Từ tháng 6/2026, giá dầu thô thế giới giảm hơn 30% giúp chi phí vận tải biển hạ nhiệt, kéo theo giá ngô, lúa mì và khô đậu tương giảm từ 11% đến 15%. Nhờ chiến lược chủ động chốt hợp đồng nhập khẩu giá tốt từ sớm kết hợp với việc tiết giảm chi phí sản xuất nhờ công nghệ, bước sang tháng 7/2026, hàng loạt doanh nghiệp đã đồng loạt điều chỉnh giảm giá bán để chia sẻ khó khăn với người chăn nuôi.

Song song với hạ giá thành tại nhà máy, bài toán quy hoạch vùng nguyên liệu nội địa đang được các tập đoàn triển khai mạnh mẽ nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào nước ngoài. Điển hình, Tập đoàn De Heus đang chủ động liên kết phát triển các vùng trồng ngô tại Việt Nam, dự kiến nâng sản lượng cung ứng từ 100.000 tấn (năm 2025) lên 500.000 tấn/năm.

Chính nhờ nền tảng công nghệ vượt trội và năng lực quản trị chi phí, ngành TĂCN Việt Nam không chỉ đứng vững ở thị trường nội địa mà còn bứt phá mạnh mẽ trên thị trường quốc tế: Từ mức 68.000 tấn (năm 1993) đã vọt lên mốc kỷ lục 22,12 triệu tấn vào năm 2025. Trong 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng đạt 12,36 triệu tấn, tăng 7,48% so với cùng kỳ. Kim ngạch xuất khẩu năm 2025 đạt 1,6 tỷ USD (tăng 45%). Tính chung 8 tháng năm 2026, xuất khẩu TĂCN mang về 1,41 tỷ USD, tăng trưởng tới 68% so với cùng kỳ năm trước.

Triển vọng chặng đường phía trước

Dù giá nguyên liệu trên sàn CBOT có dấu hiệu nhích nhẹ trong tháng 8, song việc làm chủ công nghệ sản xuất cùng chiến lược tự chủ nguồn cung sẽ là lá chắn vững chắc cho các doanh nghiệp. Sự kết hợp giữa năng lực công nghệ của những tên tuổi như Japfa, Dabaco và các nhà máy hiện đại trên toàn quốc đang tạo nên bệ phóng quan trọng, giúp ngành thức ăn chăn nuôi Việt Nam vừa vượt qua biến động thị trường, vừa nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Việt trên trường quốc tế.