Lúa mì trở lại tâm điểm khi rủi ro Biển Đen gia tăng
Lúa mì đang là mặt hàng có diễn biến đáng chú ý nhất trong nhóm ngũ cốc. Giá kỳ hạn tăng khoảng 5% trong phiên thứ Tư, lên gần 7,20 USD/bushel, mức cao nhất kể từ tháng 7/2023. Động lực chính đến từ sự leo thang của xung đột Nga – Ukraine và nguy cơ hoạt động xuất khẩu qua khu vực Biển Đen tiếp tục bị gián đoạn.
Đây không chỉ là vấn đề về sản lượng mà còn là câu chuyện về khả năng đưa hàng ra thị trường. Nga và Ukraine đều giữ vai trò quan trọng trong cán cân lúa mì toàn cầu. Theo USDA, Nga được dự báo xuất khẩu 46 triệu tấn lúa mì trong niên vụ hiện tại, trong khi Ukraine dự kiến xuất khẩu 13,5 triệu tấn.
Áp lực tăng giá còn được củng cố bởi diễn biến xuất khẩu của Mỹ. Lượng lúa mì xuất khẩu được kiểm tra trong tuần kết thúc ngày 20/8 chỉ đạt 425.668 tấn, giảm từ 514.363 tấn một tuần trước và thấp hơn đáng kể so với 1,05 triệu tấn cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, tiến độ thu hoạch lúa mì xuân của Mỹ đã đạt 62%, tăng mạnh so với 41% một tuần trước và vượt mức trung bình 5 năm là 52%.
Điều này cho thấy thị trường lúa mì hiện tồn tại hai lực kéo trái chiều: nguồn cung mùa vụ Mỹ đang được đưa nhanh vào thị trường, nhưng rủi ro logistics và địa chính trị tại Biển Đen lại khiến người mua lo ngại về khả năng tiếp cận nguồn hàng.
Về kỹ thuật, trên khung H4, giá lúa mì đã bật lên sau khi kiểm định thành công vùng hỗ trợ 677–683 và hiện duy trì phía trên MA50 và MA200. Nếu giá tiếp tục giữ được MA50 cùng vùng 713–727, xu hướng tăng có khả năng được mở rộng.
Ngô vượt 5 USD/bushel: Bài toán năng suất Mỹ trở thành tâm điểm
Nếu lúa mì chịu tác động chủ yếu từ địa chính trị, thì câu chuyện của ngô lại nằm ở năng suất vụ mùa Mỹ.
Giá ngô kỳ hạn đã vượt 5 USD/bushel, lên mức cao nhất kể từ tháng 7/2023. Thị trường đang phản ứng mạnh trước khả năng sản lượng thực tế của Mỹ thấp hơn đáng kể so với các dự báo trước đó.
Tâm điểm là kết quả Crop Tour của Pro Farmer. Đơn vị này ước tính năng suất ngô Mỹ năm 2026 đạt 173,2 bushel/acre, thấp hơn nhiều so với mức 180,7 bushel/acre trong dự báo mới nhất của USDA. Sản lượng được Pro Farmer ước tính khoảng 15,344 tỷ bushel.
Khoảng cách giữa hai con số năng suất là một tín hiệu đáng chú ý đối với thị trường. Nếu năng suất thực tế tiếp tục nghiêng về phía ước tính của Pro Farmer, cán cân cung – cầu ngô Mỹ có thể trở nên chặt chẽ hơn so với kỳ vọng hiện tại.
Báo cáo mùa vụ mới nhất của USDA cũng cho thấy chất lượng cây trồng đang xấu đi. Tỷ lệ diện tích ngô được đánh giá tốt đến xuất sắc giảm 3 điểm phần trăm, xuống 57% trong tuần kết thúc ngày 23/8. Thời tiết nóng và mưa quá mức tại một số khu vực Trung Tây tiếp tục tạo ra rủi ro đối với năng suất trước khi bước vào cao điểm thu hoạch.
Ở chiều tích cực, nhu cầu xuất khẩu ngô Mỹ vẫn là điểm tựa đáng kể. Tổng lượng xuất khẩu lũy kế cao hơn khoảng 26% so với cùng kỳ năm trước, dù lượng kiểm tra xuất khẩu trong tuần gần đây giảm xuống khoảng 1,3 triệu tấn.
Như vậy, thị trường ngô hiện không còn đơn thuần giao dịch theo kỳ vọng về một vụ mùa lớn. Nhà đầu tư đang phải cân nhắc lại khả năng năng suất thực tế thấp hơn dự báo, trong khi nhu cầu xuất khẩu vẫn tương đối tốt.
Về kỹ thuật, trên khung H4, giá ngô bật tăng sau khi kiểm định thành công vùng hỗ trợ 502–506 và đã vượt lên trên cả MA50 và MA200. Nếu duy trì được trên vùng 502–506 và MA50, xu hướng tăng có khả năng tiếp diễn.
Đậu tương: Thời tiết Mỹ và nhu cầu Trung Quốc cùng kéo giá lên
Đậu tương đang duy trì trên 12,2 USD/bushel, gần vùng cao nhất trong bốn tuần. So với ngô và lúa mì, diễn biến của đậu tương có thêm một yếu tố hỗ trợ quan trọng là nhu cầu xuất khẩu.
USDA cho biết tỷ lệ đậu tương Mỹ được đánh giá tốt đến xuất sắc trong tuần kết thúc ngày 23/8 giảm 1 điểm phần trăm, xuống 60%. Đáng chú ý, 91% diện tích đã bước vào giai đoạn hình thành quả, khiến thị trường đặc biệt nhạy cảm với những thay đổi về điều kiện thời tiết trong phần còn lại của mùa vụ.
Nếu chất lượng cây trồng tiếp tục giảm, kỳ vọng về năng suất và sản lượng có thể bị điều chỉnh theo hướng thấp hơn, qua đó tạo thêm động lực cho giá.
Ở phía cầu, một đơn hàng 132.000 tấn đậu tương vụ mới của Mỹ được công bố cho một điểm đến chưa xác định đang thu hút sự chú ý. Thị trường đặt câu hỏi liệu Trung Quốc có phải là người mua hay không. Trên thực tế, USDA cũng liên tục ghi nhận các giao dịch đậu tương Mỹ với Trung Quốc trong tháng 8, trong đó ngày 26/8 công bố thêm 333.000 tấn đậu tương giao cho Trung Quốc trong niên vụ 2026/2027.
Đây là yếu tố đặc biệt đáng chú ý bởi nhu cầu của Trung Quốc có thể tạo thêm lực đỡ cho thị trường trong lúc nguồn cung Mỹ chưa hoàn toàn chắc chắn.
Tuy nhiên, rủi ro vẫn nằm ở quan hệ thương mại Mỹ – Trung. Khả năng xuất hiện các chính sách thuế mới có thể ảnh hưởng tới dòng thương mại nông sản và làm gia tăng biến động giá.
Về kỹ thuật, trên khung H1, giá đậu tương đang duy trì cấu trúc tăng sau khi vượt vùng 1238–1255 và hiện giao dịch quanh 1262. Nếu giữ vững trên 1255, xu hướng tăng có thể mở rộng lên các vùng giá cao hơn. Ngược lại, việc mất 1255 có thể kích hoạt nhịp điều chỉnh về kiểm định lại vùng 1238–1255.
Thị trường TACN có thể bước vào giai đoạn “giá cao – biến động mạnh”
Điểm đáng chú ý nhất của thị trường ngày 27/8 không nằm ở việc một mặt hàng tăng giá riêng lẻ, mà là ba nhóm nguyên liệu chủ lực cùng xuất hiện những yếu tố hỗ trợ.
Lúa mì được nâng đỡ bởi rủi ro Biển Đen. Ngô chịu tác động từ triển vọng năng suất Mỹ thấp hơn dự báo. Đậu tương vừa đối mặt với sự suy giảm chất lượng mùa vụ, vừa nhận được tín hiệu tích cực từ nhu cầu xuất khẩu.
Điều này khiến khả năng hình thành một xu hướng giảm sâu và bền vững của nhóm nguyên liệu trở nên khó khăn hơn trong ngắn hạn.
Tác động với các doanh nghiệp TACN Việt Nam, không nhất thiết xuất hiện ngay lập tức trên giá bán sản phẩm. Doanh nghiệp còn có thể sử dụng lượng hàng tồn kho, hợp đồng mua trước, thời điểm nhập khẩu và các công thức phối trộn để hấp thụ một phần biến động. Tuy nhiên, nếu mặt bằng nguyên liệu duy trì cao trong nhiều tuần, áp lực lên giá thành sản xuất sẽ ngày càng rõ nét.
Vì vậy, quản trị nguyên liệu thay vì chạy theo giá sẽ là yếu tố quyết định hiệu quả trong giai đoạn cuối quý III và quý IV/2026.
Dự báo thị trường: Dư địa tăng còn nhưng rủi ro điều chỉnh cũng lớn
Trong ngắn hạn, xu hướng chủ đạo của ba mặt hàng vẫn nghiêng về tăng.
Lúa mì có khả năng tiếp tục được hỗ trợ nếu các cuộc tấn công vào hạ tầng và tuyến vận chuyển ngũ cốc tại Biển Đen tiếp diễn. Tuy nhiên, tiến độ thu hoạch nhanh của Mỹ và khả năng nguồn cung thay thế từ các khu vực khác có thể hạn chế đà tăng nếu rủi ro địa chính trị hạ nhiệt.
Ngô đang là mặt hàng có rủi ro biến động mạnh nhất. Chênh lệch giữa dự báo năng suất của Pro Farmer và USDA khiến thị trường tiếp tục chờ đợi các dữ liệu mùa vụ thực tế. Nếu thời tiết tiếp tục gây bất lợi và chất lượng cây trồng giảm, giá có thể duy trì ở vùng cao. Ngược lại, nếu năng suất thực tế cải thiện khi bước vào thu hoạch, thị trường có thể xuất hiện nhịp điều chỉnh mạnh.
Đậu tương có triển vọng tích cực hơn nếu xuất khẩu sang Trung Quốc tiếp tục được duy trì. Tuy nhiên, đây cũng là mặt hàng nhạy cảm với chính sách thương mại Mỹ – Trung, do đó các thông tin liên quan tới thuế quan và cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình vào cuối tháng 9 có thể tạo ra những phiên biến động lớn.
Nhìn chung, thị trường nguyên liệu TACN đang chuyển sang trạng thái nhạy cảm hơn với cả yếu tố cung và cầu. Lúa mì chịu sức ép từ địa chính trị, ngô đứng trước nguy cơ nguồn cung Mỹ thấp hơn dự báo, còn đậu tương được hỗ trợ bởi cả mùa vụ và nhu cầu xuất khẩu.
Điều này chưa đồng nghĩa giá nguyên liệu sẽ tăng liên tục. Sau những phiên tăng mạnh, khả năng xuất hiện các nhịp chốt lời và điều chỉnh kỹ thuật vẫn rất cao. Tuy nhiên, khi những yếu tố nền tảng chưa được tháo gỡ, các nhịp giảm nếu xuất hiện có thể mang tính điều chỉnh hơn là mở đầu cho một chu kỳ giảm giá mới.
Với ngành TACN Việt Nam, bài toán quan trọng trong những tháng tới không chỉ là “giá sẽ tăng hay giảm”, mà là mua ở đâu, mua bao nhiêu và duy trì mức tồn kho nào để cân bằng giữa rủi ro giá và rủi ro thiếu nguyên liệu. Trong bối cảnh thị trường thế giới biến động mạnh, doanh nghiệp có chiến lược mua hàng linh hoạt, đa dạng hóa nguồn cung và kiểm soát tốt công thức dinh dưỡng sẽ có lợi thế rõ rệt hơn trong việc bảo vệ biên lợi nhuận.
