Thủy sản Hà Nội: Làn gió công nghệ và hành trình xanh

Thu hoạch cá tại xã Phượng Dực.

Từ khi công nghệ về tận đáy ao nuôi

Với lợi thế sông ngòi chăng lưới, diện tích mặt nước rộng lớn cùng thị trường tiêu thụ nội đô vô cùng dồi dào, Hà Nội sở hữu những "toạ độ vàng" để phát triển thủy sản. Thế nhưng, câu chuyện của thời đại mới không còn dừng lại ở việc nuôi được bao nhiêu con cá, mà là nuôi như thế nào để vừa sạch, vừa an toàn, lại vừa bảo vệ được nguồn nước cho mai sau.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, toàn thành phố hiện có hơn 16.470 hộ nuôi trồng thủy sản trên tổng diện tích khoảng 24.700 ha. Những vùng nuôi tập trung dần hình thành, mang lại năng suất bình quân từ 10 - 12 tấn/ha/năm với các loại cá chủ lực như rô phi, trắm cỏ, chép lai, trắm đen, cá lăng hay điêu hồng. Nhưng để nâng tầm giá trị cho những tôm cá này, chìa khóa duy nhất chính là công nghệ.

Tại Hợp tác xã Thủy sản công nghệ cao Đại Áng, xã Ngọc Hồi, thay vì thả cá tràn lan, nơi đây đầu tư 15 bể nuôi công nghệ cao trên 10 ha mặt nước, thu về khoảng 300 tấn cá mỗi năm, gấp 1,8 lần so với cách nuôi thông thường. Cá được sống trong môi trường nước tuần hoàn sạch sẽ, liên tục sục khí và hút chất thải. Nhờ vậy, nước ao luôn ổn định, không có mùi hôi và nguy cơ dịch bệnh giảm đi đáng kể. Tuyệt vời hơn, lượng chất thải lắng đọng còn được thu gom xử lý để làm phân bón cho trồng trọt, tạo nên một chu trình tuần hoàn hoàn hảo.

Tương tự, tại xã Ứng Hòa, hộ gia đình ông Nguyễn Đức Thìn cũng đã ứng dụng công nghệ số trong phát triển mô hình nuôi thủy sản thâm canh trên diện tích hơn 4ha. Chỉ với vài thao tác chạm nhẹ trên màn hình điện thoại, ông Thìn có thể kiểm tra lượng ô-xy, bật tắt máy quạt nước hay điều chỉnh máy cho cá ăn từ xa. Nhờ sự chủ động này, thức ăn không còn bị lãng phí, chi phí vật tư giảm hẳn và đàn cá luôn lớn nhanh, khỏe mạnh.

Hiện nay, Hà Nội đã có khoảng 9.700 ha nuôi trồng ứng dụng chế phẩm sinh học và máy quạt nước. Nhiều xã như Ba Vì, Ứng Hòa đã áp dụng mô hình Biofloc hay "sông trong ao", giúp hạn chế tối đa việc thay nước và tận dụng vi sinh vật có lợi để làm sạch môi trường. Năng suất ở những bể "sông trong ao" đạt tới 16-20 tấn/bể/vụ (thể tích khoảng 220-250 m³), cho ra những lứa cá chất lượng đồng đều, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe nhất của thị trường.

Mô hình nuôi cá – lúa tạo hệ sinh thái kết hợp, mang lại lợi ích cho cả cá và cây lúa.

Đến làn sóng VietGAP và khát vọng nông nghiệp xanh

Nếu công nghệ cao là "cánh tay đắc lực" giúp tăng năng suất, thì việc áp dụng các quy trình chuẩn như VietGAP lại là "linh hồn" giúp thay đổi hoàn toàn nếp nghĩ, nếp làm của người nông dân. Những mô hình do Trung tâm Khuyến nông Hà Nội triển khai đã mang đến một góc nhìn hoàn toàn mới về nghề nuôi cá: tỉ mỉ, khoa học và có trách nhiệm với cộng đồng.

Tại Hợp tác xã thủy sản Đống Long (xã Ứng Hòa) hiện có 25ha chuyên nuôi cá thương phẩm và kết hợp với sản xuất con giống. Mô hình này được triển khai từ 2023, đến nay năng suất đạt 15-20 tấn/ha, cao gấp 2-3 lần nuôi truyền thống. Hiệu quả tăng so với cách nuôi truyền thống là do Hợp tác xã đã áp dụng đúng tiêu chuẩn VietGAP. Ông Nguyễn Minh Thư, Giám đốc Hợp tác xã thủy sản Đống Long chia sẻ: "Hiện tại, Hợp tác xã quy tụ 35 hội viên với tổng diện tích canh tác lên tới 25 ha. Để đảm bảo chất lượng sản phẩm tốt nhất, chúng tôi tuyệt đối tuân thủ quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP; trong đó, ba yếu tố cốt lõi luôn được kiểm soát nghiêm ngặt bao gồm: nguồn nước tưới sạch; chế độ dinh dưỡng/thức ăn an toàn; quy trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng danh mục, đảm bảo thời gian cách ly".

Không chỉ có Hợp tác xã thủy sản Đống Long mà nhiều hộ nuôi thủy sản ở Hà Nội ứng dụng công nghệ cao trong nuôi trồng thủy sản cũng đem lại hiệu quả kinh tế cao Ông Nguyễn Đình Viện, ở xã Chương Dương cho biết, gia đình ông có hơn 11ha nuôi trồng thủy sản theo hướng VietGAP. Với lợi thế khu nuôi thủy sản của gia đình ông ở sát sông Hồng nên thuận lợi cho việc thay nước làm vệ sinh môi trường ao nuôi giúp cá lớn nhanh không bị nhiễm bệnh. Bên cạnh đó, gia đình ông còn tận dụng việc nạo vét bùn trong ao lên để trồng nhãn, giúp cho cây nhãn khỏe, ra mầm, hoa không bị rụng, nhất là vào thời tiết mưa nắng thất thường như năm nay.

"Nhờ ứng dụng công nghệ cao trong nuôi trồng thủy sản cho năng suất cao gấp 2 lần so với nuôi thông thường, nên thu nhập của gia đình ông đạt hàng tỷ đồng mỗi năm",

Theo ông Nguyễn Khắc Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, đơn vị luôn cử cán bộ kỹ thuật bám sát địa bàn từ lúc chọn hộ, tập huấn đến khi thu hoạch. Nhờ đó, người dân đã loại bỏ thói quen cho cá ăn "tùy hứng" hay dùng thuốc bừa bãi, thay vào đó là thói quen quản lý môi trường bài bản, chủ động phòng dịch.

Nhờ sự kiên trì ấy, bức tranh thủy sản Hà Nội trong những tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận những tín hiệu rất tích cực. Môi trường sinh thái được cải thiện đáng kể, các mô hình nuôi hữu cơ, nuôi sinh thái ngày càng lan rộng, dần trở thành hướng đi tất yếu thích ứng với biến đổi khí hậu.

Mô hình nuôi cá theo tiêu chuẩn VietGAP của gia đình ông Nguyễn Đình Viện, xã Chương Dương.

Kết nối chuỗi giá trị và vươn xa

Để những hạt mầm công nghệ và chuẩn mực VietGAP thực sự lan tỏa rộng khắp, Hà Nội đang dốc lực đầu tư bài bản cho hạ tầng và cơ chế chính sách. Một trong những dự án trọng điểm là Khu thủy sản công nghệ cao Phú Xuyên (tại xã Tri Trung) với quy mô lên tới 122,7 ha cho giai đoạn 2021-2030, hứa hẹn sẽ là "trái tim" mới của ngành thủy sản Thủ đô, bên cạnh vùng trọng điểm Ứng Hòa.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường nhấn mạnh, mục tiêu cốt lõi của thành phố là phát triển bền vững và toàn diện. Trong thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục nâng cấp đường giao thông, hệ thống điện và cấp thoát nước cho các vùng nuôi tập trung. Hỗ trợ người dân kinh phí mua con giống chất lượng, lắp đặt các thiết bị cảm biến thông minh, hệ thống điều khiển tự động IoT và máy cho ăn tự động nhằm giảm chi phí nhân công, nâng cao hiệu quả quản lý. Xây dựng chuỗi liên kết khép kín giữa người nuôi, hợp tác xã và các hệ thống phân phối lớn, bảo đảm đầu ra ổn định và xây dựng thương hiệu cá sạch Thủ đô.

Sản xuất chuẩn chỉnh, ứng dụng công nghệ hiện đại không chỉ dừng lại ở việc tạo ra những bữa ăn an toàn cho hàng triệu gia đình Hà Nội, mà còn là bệ phóng vững chắc để sản phẩm thủy sản nơi đây tự tin vươn ra các thị trường lớn, thậm chí là hướng tới xuất khẩu. Những ao cá công nghệ hôm nay chính là minh chứng rõ nét cho một nền nông nghiệp Thủ đô hiện đại, trí tuệ và đong đầy sức sống.