Phân hóa trong tăng trưởng đàn vật nuôi
Báo cáo cho thấy sự chênh lệch rõ rệt về quy mô tổng đàn giữa các nhóm vật nuôi. Cụ thể, đàn lợn đạt khoảng 31,9 triệu con, tăng 2,2% so với cùng kỳ. Sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng đạt 2,86 triệu tấn, tăng 4,8%. Đàn gia cầm đạt 610 triệu con (tăng 3,5%), cung cấp 1,3 triệu tấn thịt (tăng 5,6%) và 10,8 tỷ quả trứng (tăng 2,6%).
Ở chiều ngược lại, tổng đàn gia súc nhai lại ăn cỏ tiếp tục xu hướng thu hẹp. Đàn trâu giảm 5,5% xuống còn 1,83 triệu con; đàn bò giảm 2,1% xuống 5,95 triệu con. Tuy nhiên, nhờ cải thiện năng suất, sản lượng thịt trâu và thịt bò vẫn ghi nhận mức tăng nhẹ, lần lượt đạt 67,6 nghìn tấn (tăng 1,6%) và 267,8 nghìn tấn (tăng 1,3%).
Điểm sáng lớn nhất thuộc về phân khúc chăn nuôi bò sữa với sản lượng sữa tươi nguyên liệu đạt 683,7 nghìn tấn, tăng 6,1% so với cùng kỳ năm trước.
Tốc độ công nghiệp hóa và áp lực cạnh tranh gay gắt
Hiện nay, chăn nuôi lợn và gia cầm đang dịch chuyển mạnh sang mô hình trang trại công nghiệp quy mô lớn. Cả nước có 29 doanh nghiệp chăn nuôi lợn quy mô lớn với tổng đàn 9,58 triệu con, chiếm hơn 30% tổng đàn và đóng góp khoảng 44% sản lượng lợn xuất chuồng. Tuy nhiên, thị trường nội địa đang xuất hiện dấu hiệu dư cung, đặc biệt là sản phẩm gia cầm trong nửa cuối năm.
Bên cạnh đó, các sản phẩm nội địa chịu sức ép cạnh tranh gay gắt từ thịt nhập khẩu. Thịt gia cầm đông lạnh nhập khẩu có giá thấp hơn từ 30–40% so với giá xuất chuồng trong nước, gây thua lỗ cho nhiều trang trại. Tương tự, thịt trâu từ Ấn Độ và thịt bò từ Australia, Mỹ, Brazil nhập khẩu với khối lượng lớn đã trực tiếp đẩy ngành chăn nuôi gia súc ăn cỏ trong nước vào thế khó khăn.
Ngược lại, ngành sữa tươi nguyên liệu nội địa giữ vững thị phần nhờ các doanh nghiệp lớn (Vinamilk, TH True Milk, Mộc Châu Milk) chủ động kiểm soát chuỗi cung ứng khép kín từ trang trại công nghệ cao đến nhà máy chế biến, đáp ứng tốt xu hướng tiêu dùng xanh.
Đột phá thách thức: Dịch bệnh và chi phí đầu vào
Ngành chăn nuôi vẫn đang đứng trước hai rủi ro lớn nhất:
Áp lực dịch bệnh: Bệnh Dịch tả lợn châu Phi (ASF) diễn biến phức tạp do sự xuất hiện của chủng vi rút tái tổ hợp (genotype I/II) chưa có vắc xin bảo hộ hiệu quả. Nguy cơ bùng phát các bệnh truyền nhiễm như Cúm gia cầm, Lở mồm long móng, Viêm da nổi cục và các dịch bệnh mới xâm nhiễm (Dịch tả gia súc nhỏ PPR, LMLM SAT1) tiếp tục đe dọa an toàn sản xuất.
Thụ động nguồn nguyên liệu đầu vào: Ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi trong nước phụ thuộc từ 65–70% nguyên liệu thô (ngô, đậu tương) và trên 90% thức ăn bổ sung nhập khẩu. Đồng thời, 100% nguyên liệu thuốc thú y và 50–80% con giống hạt nhân vẫn phải nhập từ nước ngoài. Sự phụ thuộc này khiến giá thành chăn nuôi chịu tác động mạnh bởi biến động tỷ giá, lạm phát và đứt gãy chuỗi logistics toàn cầu.
Để phát triển bền vững, các cơ quan quản lý khuyến nghị ngành chăn nuôi cần điều tiết quy mô đàn phù hợp với sức mua thị trường, siết chặt quản lý kỹ thuật đối với sản phẩm nhập khẩu, đồng thời tăng cường kiểm soát an toàn sinh học. Việc thúc đẩy liên kết chuỗi, chế biến sâu và xây dựng các vùng an toàn dịch bệnh theo tiêu chuẩn quốc tế được xem là giải pháp then chốt để mở rộng đường xuất khẩu chính ngạch sang các thị trường tiềm năng.