(TACN) – Nhiều nhóm sản phẩm thức ăn chăn nuôi và thuốc thú y đã chính thức được chuyển dịch sang cơ chế quản lý theo mức độ rủi ro trung bình kể từ ngày 1/7/2026. Đây là bước đột phá mang tính bản lề trong công tác cải cách hành chính được quy định tại Thông tư số 27/2026/TT do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành, thay thế toàn bộ Thông tư số 16/2021/TT-BNNPTNT trước đây. Nhờ việc chuyển đổi sang mô hình quản lý hiện đại này, các thủ tục kiểm soát chất lượng sản phẩm đã được đơn giản hóa một cách căn bản, vừa tháo gỡ nút thắt, giảm gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp, vừa bảo đảm chặt chẽ tính an toàn của hàng hóa trước khi lưu thông ra thị trường.
Theo đánh giá từ giới chuyên gia và các cơ quan chuyên môn, việc chuyển đổi từ tư duy quản lý đồng nhất dựa trên “nhóm hàng hóa có khả năng gây mất an toàn” sang phân loại chi tiết theo mức độ nguy cơ thực tế là một bước đi tất yếu, tiệm cận với xu thế quản lý chất lượng tiên tiến trên thế giới. Cơ chế mới cho phép cơ quan quản lý nhà nước tối ưu hóa nguồn lực, tập trung giám sát chặt chẽ các nhóm hàng hóa có nguy cơ cao, đồng thời cởi trói tối đa cho các lĩnh vực có mức độ rủi ro thấp hoặc trung bình.
Căn cứ Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 27/2026/TT, ngành sản xuất và kinh doanh thức ăn chăn nuôi chiếm tỷ trọng áp đảo trong danh mục sản phẩm chịu sự điều tiết của cơ chế rủi ro trung bình. Các mặt hàng cụ thể bao gồm thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh phục vụ chăn nuôi gia cầm, lợn, chó, mèo và các loài vật nuôi khác; thức ăn đậm đặc; thức ăn tinh hỗn hợp chuyên dụng cho bê và bò thịt. Bên cạnh đó, danh mục còn bao quát toàn bộ hệ thống thức ăn truyền thống, thức ăn bổ sung dạng đơn hoặc dạng hỗn hợp, cùng các loại nguyên liệu thức ăn chăn nuôi và chế phẩm phụ gia kỹ thuật phục vụ chế biến sâu.
Đáng chú ý, các loại nguyên liệu cốt lõi và vi chất bổ sung có vai trò quyết định đến việc nâng cao giá trị dinh dưỡng, thúc đẩy tiêu hóa và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng thức ăn của vật nuôi cũng thuộc nhóm này. Có thể kể đến các nhóm vitamin, axit amin tổng hợp, enzyme, men sống, nấm men bất hoạt, các hợp chất khoáng chất, các loại hóa chất vô cơ, hóa chất hữu cơ, phosphat, tinh dầu thực vật, chất tạo màu và chất tạo mùi công nghiệp. Song song với thức ăn chăn nuôi, các dòng sản phẩm thuốc thú y thông dụng cũng được đưa vào danh sách rủi ro trung bình, yêu cầu phải đáp ứng đồng bộ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) tương ứng và trải qua quy trình đánh giá sự phù hợp nghiêm ngặt theo các quy định chuyên ngành trước khi được cấp phép lưu hành công khai.
Điểm cốt lõi của quy định mới nằm ở việc gia tăng quyền chủ động và tự quyết cho cộng đồng doanh nghiệp thông qua cơ chế tự công bố hợp quy. Theo đó, các đơn vị sản xuất, kinh doanh sản phẩm thuộc nhóm rủi ro trung bình được phép chủ động lựa chọn phương thức chứng nhận phù hợp. Doanh nghiệp có thể thiết lập hồ sơ công bố dựa trên kết quả chứng nhận từ các tổ chức đánh giá sự phù hợp độc lập (được chỉ định hoặc công nhận), hoặc tự tiến hành đánh giá dựa trên kết quả kiểm nghiệm tại các phòng thử nghiệm hợp chuẩn theo quy định của pháp luật.
Về quy trình kỹ thuật, sản phẩm thức ăn chăn nuôi chế tạo trong nước sẽ áp dụng Phương thức 5 theo hướng dẫn tại Thông tư số 14/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ. Một điểm cộng lớn mang tính khuyến khích doanh nghiệp là các cơ sở sản xuất đã sở hữu Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thức ăn chăn nuôi còn thời hạn hiệu lực sẽ hoàn toàn được miễn giảm khâu đánh giá lại năng lực và quy trình sản xuất thực tế khi áp dụng phương thức này. Đối với các lô hàng nhập khẩu, quy trình đánh giá sự phù hợp sẽ được áp dụng thống nhất theo Phương thức 7, bảo đảm kiểm soát đồng đều chất lượng biên mậu.
Mặc dù cơ chế mới mang lại sự thông thoáng lớn về mặt thủ tục hành chính và cắt giảm tối đa chi phí tuân thủ, song Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định đây không phải là động thái nới lỏng hay buông lỏng quản lý chất lượng. Việc chuyển giao quyền tự đánh giá đồng nghĩa với việc đẩy mạnh hậu kiểm và nâng mức chế tài đối với các hành vi vi phạm. Doanh nghiệp bắt buộc phải nâng cao trách nhiệm tự quản, tự chịu trách nhiệm pháp lý trước cơ quan nhà nước về tính chính xác của hồ sơ công bố, kiểm soát chặt chẽ chuỗi cung ứng từ nguyên liệu đầu vào đến chất lượng đầu ra của sản phẩm lưu thông.
Nhằm ngăn ngừa các cú sốc thị trường và bảo đảm hoạt động sản xuất kinh doanh diễn ra liên tục, Thông tư số 27/2026/TT đã quy định rõ điều khoản chuyển tiếp minh bạch. Tất cả các giấy chứng nhận hợp quy cùng thông báo tiếp nhận bản công bố hợp quy đã được các cơ quan chức năng phê duyệt trước ngày 1/7/2026 vẫn bảo toàn nguyên giá trị pháp lý cho đến khi hết thời hạn ghi trên văn bản. Các hồ sơ đăng ký chứng nhận đang trong quá trình tiếp nhận và xử lý dở dang trước thời điểm Thông tư có hiệu lực sẽ tiếp tục được giải quyết căn cứ theo các quy định pháp luật hành chính tại thời điểm nộp hồ sơ, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho dòng chảy thương mại của ngành chăn nuôi.
Xuân Thủy
