TACN – Bản đồ nông nghiệp vùng Trung du và miền núi phía Bắc đang ghi nhận sự chuyển dịch mạnh mẽ từ địa bàn Phú Thọ. Sau khi sắp xếp, quy hoạch lại địa giới hành chính, không gian phát triển kinh tế nông nghiệp của tỉnh đã mở ra những dư địa mới. Lợi thế về diện tích đất đai, nguồn nguyên liệu dồi dào cùng mạng lưới giao thông kết nối ngày càng hoàn thiện chính là đòn bẩy để địa phương này từ bỏ tư duy chăn nuôi nhỏ lẻ, chuyển hẳn sang định hình các vùng chăn nuôi tập trung quy mô lớn, lấy khoa học công nghệ và bảo vệ môi trường làm trụ cột chính.
Những trang trại chăn nuôi quy mô lớn đang hình thành và trở thành động lực phát triển của ngành nông nghiệp.
Chuyển dịch tư duy: Từ kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu
Cơ cấu ngành chăn nuôi Phú Thọ hiện đang sở hữu dư địa quy mô ấn tượng: tổng đàn trâu, bò đạt gần 381.000 con; đàn lợn vượt ngưỡng 1,81 triệu con và tổng đàn gia cầm duy trì ở mức trên 37,5 triệu con (theo dữ liệu tính đến giữa năm 2026). Mỗi năm, ngành này đóng góp cho thị trường khoảng 471 nghìn tấn thịt hơi các loại, 1,65 tỷ quả trứng và hơn 62 triệu lít sữa tươi, đóng vai trò bản lề trong cơ cấu tăng trưởng kinh tế nông nghiệp của toàn tỉnh.
Điểm khác biệt căn bản trong giai đoạn hiện nay không nằm ở những con số tăng trưởng đơn thuần, mà ở phương thức vận hành. Sự tham gia của 113 hợp tác xã, hơn 5.300 trang trại và 46 doanh nghiệp chăn nuôi chuyên nghiệp đã đẩy tỷ lệ chăn nuôi trang trại quy mô lớn lên đáng kể: chiếm 44% tổng đàn lợn, 33% tổng đàn gia cầm và 14,1% tổng đàn bò. Đặc biệt, khoảng 80 chuỗi liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ đã hình thành, tạo bước đệm giải quyết bài toán “được mùa mất giá”.
Sự chuyển dịch rõ nét nhất thể hiện ở tư duy của người chăn nuôi. Việc quản lý trang trại dựa vào thói quen hay kinh nghiệm cảm quan đang dần thay thế bằng công nghệ điều khiển tự động và quản trị thông minh. Mô hình trang trại chăn nuôi lợn gia công cho Tập đoàn Mavin của gia đình ông Nguyễn Văn Hùng tại xã Thanh Thủy là một ví dụ điển hình. Với quy mô 6.000 lợn thịt và 600 lợn nái, toàn bộ quy trình chăm sóc vật nuôi tại đây được số hóa hoàn toàn. Thông qua ứng dụng trên điện thoại thông minh, người quản lý có thể theo dõi sát sao nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió và nồng độ khí thải trong chuồng nuôi theo thời gian thực. Hệ thống tự động kích hoạt các phương án dự phòng ngay khi có biến động nhiệt độ hoặc sự cố kỹ thuật. Việc làm chủ công nghệ không chỉ giúp giảm thiểu chi phí nhân công mà quan trọng hơn là duy trì môi trường sống tối ưu cho đàn vật nuôi, chặn đứng rủi ro dịch bệnh ngay từ vòng ngoài.
Môi trường và an toàn sinh học: Điều kiện tiên quyết để tồn tại
Nhiều năm trước, hệ lụy ô nhiễm môi trường từ chất thải chăn nuôi từng là “điểm nóng” gây chấn động tại nhiều vùng nông thôn. Tại Phú Thọ, quan điểm này đã được thay đổi triệt để: bảo vệ môi trường không còn là giải pháp tình thế, mà là tiêu chí bắt buộc để cấp phép và duy trì hoạt động chăn nuôi.
Hầu hết các trang trại quy mô lớn trên địa bàn tỉnh hiện nay đều đầu tư đồng bộ hạ tầng xử lý chất thải. Chất thải sau xử lý được quay vòng làm phân bón hữu cơ cho cây trồng, hình thành nên chuỗi sản xuất tuần hoàn khép kín. Song song đó, việc áp dụng các tiêu chuẩn an toàn sinh học, nói không với chất cấm, hạn chế tối đa kháng sinh và sử dụng phần mềm truy xuất nguồn gốc đang trở thành chuẩn mực bắt buộc. Điều này giúp hạ thấp nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, đất, không khí, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của hệ thống bán lẻ hiện đại.Tổ hợp trang trại và nhà máy chế biến thịt bò tại Phú Thọ do liên doanh giữa Tập đoàn Sojitz (Nhật Bản) và Tập đoàn Vinamilk đầu tư là minh chứng cho xu hướng này. Với tổng vốn đầu tư 1.670 tỷ đồng trên diện tích hơn 75 ha, tổ hợp quy mô 10.000 con bò và nhà máy chế biến công suất 70 – 100 con/ngày (tương đương 10.000 tấn sản phẩm/năm) được thiết kế theo chuỗi giá trị khép kín. Việc kiểm soát nghiêm ngặt từ khâu nguyên liệu đầu vào đến khâu chế biến sâu giúp nâng cao đáng kể giá trị gia tăng của sản phẩm, đưa nông sản địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tổ hợp chăn nuôi bò thịt có quy mô 10.000 con do liên doanh giữa Tập đoàn Sojitz của Nhật Bản và Tập đoàn Vinamilk Việt Nam đầu tư tại Phú Thọ.
Thu hút dòng vốn lớn và mục tiêu phát triển đến năm 2026
Nhờ hạ tầng giao thông thuận lợi và cơ chế thoáng, Phú Thọ đang trở thành tọa độ thu hút các “sếu đầu đàn” trong ngành nông nghiệp. Sự xuất hiện của các tập đoàn lớn như Dabaco, Hòa Phát, C.P. Việt Nam đã và đang thay đổi hoàn toàn diện mạo ngành chăn nuôi địa phương.
Hiện tại, toàn tỉnh có hơn 10 dự án chăn nuôi quy mô lớn đang tiến hành thủ tục đầu tư hoặc mở rộng sản xuất. Trong đó, đáng chú ý là chuỗi dự án chăn nuôi lợn công nghệ cao của Tập đoàn Xuân Thiện với tổng diện tích gần 4.000 ha, quy mô 63.000 lợn nái và trên 2 triệu lợn thịt/năm, đi kèm hệ thống nhà máy chế biến thức ăn công suất trên 1 triệu tấn/năm. Cùng với đó là tổ hợp chăn nuôi, giết mổ và chế biến thực phẩm của Công ty Đa Phúc có tổng vốn khoảng 14.500 tỷ đồng, quy mô giết mổ 1,4 triệu con lợn/năm. Khi các dự án này đi vào vận hành đồng bộ, Phú Thọ sẽ sớm khẳng định vị thế một trung tâm chăn nuôi công nghệ cao trọng điểm của khu vực phía Bắc.
Năm 2026, Phú Thọ đặt mục tiêu đưa tốc độ tăng trưởng ngành chăn nuôi đạt trên 5%, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh mô hình kinh tế tuần hoàn và từng bước chuyển đổi sang chăn nuôi hữu cơ. Tỉnh dự kiến giảm dần tỷ lệ chăn nuôi nhỏ lẻ trong khu dân cư, nâng tỷ lệ chăn nuôi tập trung lên mức 50 – 60% tổng đàn. Bên cạnh các vật nuôi chủ lực như lợn và gia cầm, các mô hình chăn nuôi đặc sản mang tính bản địa như gà nhiều cựa, dê, lợn rừng lai, ong mật… cũng được khuyến khích mở rộng nhằm đa dạng hóa sinh kế cho người dân.
Xác định chăn nuôi công nghệ cao là một hành trình dài hạn, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ đang tiếp tục tham mưu các chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, đồng thời nhân rộng các cơ sở an toàn dịch bệnh. Bài toán phát triển chăn nuôi hiện đại không chỉ đơn thuần là bài toán nâng cao năng suất hay số lượng tổng đàn, mà là bài toán cân bằng giữa hiệu quả kinh tế và sức khỏe môi trường. Sự chủ động chuyển đổi của chính quyền, doanh nghiệp và hộ dân tại Phú Thọ chính là chìa khóa để ngành chăn nuôi địa phương phát triển bền vững, giữ vững sức cạnh tranh trong bối cảnh thị trường nhiều biến động.
Quang Phương
