Chủ động lấy mẫu giám sát tại các chợ gia súc giúp tỉnh Lào Cai phát hiện sớm virus lở mồm long móng, tạo ‘lá chắn’ ngăn nguy cơ bùng phát dịch.
Những ngày cuối tháng 7, tại chợ gia súc Cốc Ly và Bắc Hà (Lào Cai), không khí mua bán vốn nhộn nhịp đã tạm lắng. Thay vào đó là các tổ công tác của ngành nông nghiệp và chính quyền địa phương khẩn trương triển khai nhiều biện pháp phòng, chống bệnh lở mồm long móng (LMLM) sau khi kết quả giám sát chủ động phát hiện virus trên một số mẫu trâu, bò.
Sau khi tỉnh Lào Cai phát hiện 12 con trâu, bò dương tính với virus LMLM, các địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phòng chống dịch. Ảnh: Thanh Ngà.
Toàn bộ gia súc phát hiện dương tính với virus LMLM đều chưa xuất hiện biểu hiện lâm sàng. Việc phát hiện sớm ngay từ giai đoạn virus còn “ẩn mình” được đánh giá là yếu tố quan trọng giúp địa phương chủ động khoanh vùng, kiểm soát nguy cơ lây lan trước khi dịch bệnh bùng phát trên diện rộng.
Trong các ngày 30/6 và 3/7, Chi cục Trồng trọt – Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi – Thú y – Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai) đã phối hợp với Trung tâm Chẩn đoán và Xét nghiệm thú y Trung ương 1 lấy 68 mẫu máu và 68 mẫu dịch hầu họng từ 68 con trâu, bò tại chợ gia súc Cốc Ly và Bắc Hà để giám sát virus LMLM.
Kết quả xét nghiệm phát hiện 12 con trâu, bò dương tính với virus LMLM, gồm các mẫu mang type A và type O. Trong đó, chợ Cốc Ly (xã Bảo Nhai) ghi nhận 5 con bò dương tính, chợ Bắc Hà phát hiện 7 con trâu, bò mang virus.
Ngày 10/7, đoàn công tác tiếp tục lấy thêm 20 mẫu tại 9 hộ chăn nuôi có nguy cơ cao ở hai xã Bảo Nhai và Bắc Hà. Kết quả tiếp tục phát hiện một mẫu dương tính với virus LMLM type A trên một con trâu của hộ ông Vù Seo Hòa ở thôn Bản Phố 2, xã Bắc Hà. Con trâu chưa có biểu hiện bệnh, song ngay sau đó đã được cách ly, quản lý và xử lý môi trường theo đúng quy định.
Cán bộ thú y xã Bảo Nhai tiêm phòng vaccine LMLM cho đàn trâu trên địa bàn xã. Ảnh: Thanh Ngà.
Theo ngành chuyên môn, việc chủ động lấy mẫu giám sát đã giúp phát hiện virus ngay từ giai đoạn chưa phát bệnh. Đây là khoảng thời gian quan trọng để địa phương triển khai các biện pháp khoanh vùng, kiểm soát, hạn chế nguy cơ lây lan qua hoạt động mua bán, vận chuyển và chăn thả gia súc.
Ngay sau khi có kết quả xét nghiệm, Chi cục Trồng trọt – Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi – Thú y – Thủy sản Lào Cai đã thành lập đoàn công tác trực tiếp xuống cơ sở hướng dẫn địa phương triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch. Đồng thời tổ chức tiêm vaccine, phun tiêu độc, khử trùng tại các khu vực có nguy cơ cao.
Theo ông Ninh Trần Phương, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt – Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi – Thú y – Thủy sản Lào Cai, việc chủ động lấy mẫu giám sát đã giúp phát hiện các trường hợp gia súc mang virus LMLM khi chưa xuất hiện biểu hiện lâm sàng. Đây là khoảng thời gian quan trọng để ngành chuyên môn phối hợp với chính quyền địa phương triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch, hạn chế nguy cơ lây lan ra diện rộng.
Tại xã Bảo Nhai, địa phương khẩn trương tiêu độc, khử trùng toàn bộ khu vực chợ Cốc Ly bằng hóa chất và vôi bột, đồng thời tạm dừng hoạt động buôn bán, tập kết và trung chuyển gia súc. Cùng với đó, rà soát tổng đàn, tăng cường giám sát, thành lập Ban Chỉ đạo phòng chống dịch và đề nghị cấp bổ sung vaccine để tổ chức tiêm phòng kịp thời.
Ở xã Bắc Hà, toàn bộ khu vực chợ gia súc cũng được vệ sinh, tiêu độc khử trùng. Ổ dịch được khoanh vùng, cách ly và ký cam kết quản lý với chủ hộ. Lực lượng chức năng đồng thời rà soát đàn gia súc của tất cả các hộ trong khu vực nhằm phát hiện sớm những trường hợp có nguy cơ phát sinh dịch bệnh.
Khẩn trương khoanh vùng, chặn nguy cơ lây lan
Tại xã Bảo Nhai, gia đình ông Giàng Sín Chử là một trong những hộ được hướng dẫn thực hiện các biện pháp phòng dịch ngay sau khi có kết quả giám sát.
Ông Chử cho biết, sau khi được cán bộ thú y tuyên truyền về nguy cơ virus LMLM có thể bùng phát thành dịch nếu không kiểm soát tốt, gia đình đã thay đổi phương thức chăn nuôi. Thay vì đưa đàn gia súc đi chăn thả tập trung như trước, mỗi hộ chủ động quản lý đàn vật nuôi của mình, hạn chế tiếp xúc với đàn gia súc khác nhằm giảm nguy cơ lây lan dịch bệnh.
Tại xã Bắc Hà, ngay sau khi phát hiện mẫu dương tính, địa phương lập tức tổ chức họp khẩn với các trưởng thôn, thành lập Ban Chỉ đạo phòng chống dịch, ban hành văn bản tạm dừng hoạt động chợ gia súc Bắc Hà và huy động các lực lượng triển khai đồng bộ các biện pháp kiểm soát.
Song song đó, công tác tuyên truyền được triển khai liên tục thông qua hệ thống truyền thanh và các nền tảng số. Người dân được khuyến cáo không mua bán, vận chuyển, chăn thả gia súc tập trung, tăng cường quản lý đàn vật nuôi và chủ động khai báo khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Sau khi tiếp nhận 800 liều vaccine từ Chi cục Trồng trọt – Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi – Thú y – Thủy sản tỉnh, xã Bắc Hà nhanh chóng tổ chức tiêm phòng. Đến nay, địa phương đã tiêm cho 312 con trâu, bò, ưu tiên các khu vực có nguy cơ cao và những nơi tập trung hoạt động mua bán gia súc.
Theo ông Nguyễn Tài Nghệ, Phó Chủ tịch UBND xã Bắc Hà, tỉnh Lào Cai, công tác tiêm phòng lần này nhận được sự đồng thuận cao của người chăn nuôi. Nếu như các đợt trước, tỷ lệ tham gia thường chỉ đạt khoảng một nửa sau nhiều tuần triển khai thì lần này hầu hết các hộ đã chủ động đưa gia súc đi tiêm ngay khi địa phương phát động. Chỉ còn 1 – 2 hộ chưa đồng thuận đang được chính quyền tiếp tục tuyên truyền, vận động và yêu cầu ký cam kết chịu trách nhiệm nếu để xảy ra lây lan dịch bệnh.
Để siết chặt công tác kiểm soát, địa phương cũng quy định trâu, bò đưa vào chợ mua bán phải có xác nhận đã tiêm vaccine, nếu không sẽ không được lưu thông qua các chốt kiểm soát.
Tuy nhiên, công tác phòng dịch vẫn gặp không ít khó khăn khi lực lượng thú y còn mỏng, trong khi việc tiêm vaccine cho trâu, bò đòi hỏi kỹ thuật cao. Bên cạnh đó, tâm lý lo ngại phản ứng sau tiêm của một bộ phận người dân cũng ảnh hưởng đến tiến độ triển khai, buộc chính quyền phải tăng cường tuyên truyền để tạo sự đồng thuận.
Thời gian tới, Chi cục Trồng trọt – Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi – Thú y – Thủy sản Lào Cai sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương tăng cường giám sát tại những khu vực có nguy cơ cao, chủ động lấy mẫu xét nghiệm để phát hiện sớm mầm bệnh. Đơn vị cũng sẽ tổng hợp nhu cầu vaccine, tham mưu Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp vaccine từ nguồn dự trữ quốc gia, đồng thời bảo đảm cung ứng đầy đủ hóa chất và vaccine phục vụ công tác phòng, chống dịch.
Thanh Ngà – Thanh Tiến
Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường
