TACN – Mỗi ngày, Thủ đô Hà Nội tiêu thụ khoảng 1.000 – 1.100 tấn thịt gia súc, gia cầm. Với dân số cư trú thường xuyên vượt mốc 10 triệu người, áp lực bảo đảm an toàn thực phẩm (ATTP) lên vai ngành nông nghiệp thành phố là vô cùng lớn. Tuy nhiên, hàng chục năm qua, “mắt xích” giết mổ vẫn là một trong những “điểm nghẽn” nhức nhối, mất kiểm soát và tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Do vậy, một trong những giải pháp đang được thành phố Hà Nội tích cực triển khai nhằm khắc phục “điểm nghẽn” trên là kiểm soát chặt giết mổ gia súc, gia cầm.
Ảnh minh họa. Nguồn AI
Thực trạng vẫn còn nhiều bất cập
Theo thống kê từ Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội, trung bình mỗi ngày lực lượng chức năng kiểm soát giết mổ khoảng 80.000 con gia cầm, 5.000 con lợn và 150 con trâu, bò. Con số này mới chỉ đáp ứng khoảng 65% tổng sản lượng tiêu thụ trên toàn địa bàn. 35% còn lại nằm rải rác ở hàng trăm cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, tự phát.
Tình trạng giết mổ tự phát kéo theo nhiều hệ lụy như khó khăn trong truy xuất nguồn gốc: Sản phẩm trôi nổi không qua kiểm dịch thú y dễ dàng luồn lách vào các chợ truyền thống. Bên cạnh đó, thói quen tiêu dùng của người dân sử dụng “thịt nóng” vẫn áp đảo so với thịt mát hay thịt chế biến mát sâu. Nguy cơ ô nhiễm môi trường và lây lan dịch bệnh: Các lò mổ thủ công trong khu dân cư không có hệ thống xử lý chất thải đạt chuẩn.
Quyết tâm chính trị từ những chỉ đạo chiến lược
Nhận diện ATTP là 1 trong 5 “điểm nghẽn” hạ tầng và quản lý cần ưu tiên tháo gỡ, UBND TP Hà Nội đã ban hành hàng loạt văn bản chỉ đạo then chốt. Đáng chú ý là Kế hoạch số 283/KH-UBND về quản lý giết mổ, vận chuyển, kinh doanh động vật đến năm 2030, cùng Văn bản số 3297/UBND-NNMT vừa được lãnh đạo Thành phố ký kết nhằm điều chỉnh, bổ sung mạng lưới cơ sở giết mổ tập trung.
Thực tế, khung pháp lý và chế tài xử lý vi phạm không thiếu. Một số địa phương lớn như TP.HCM đã triển khai khá thành công mô hình giết mổ tập trung. Tuy nhiên, Hà Nội lại gặp bài toán khó riêng: tỷ lệ chăn nuôi hộ gia đình còn cao, mật độ chợ truyền thống dày đặc, và đặc biệt là vấn đề an sinh xã hội cho hàng ngàn lao động sống phụ thuộc vào nghề giết mổ thủ công. Do đó, việc Hà Nội dồn lực quy hoạch lại mạng lưới giết mổ ngay trong năm 2026 thể hiện tầm nhìn và sự chấp nhận đối mặt với thách thức thực tiễn.
Lộ trình chuyển đổi: “Linh hoạt, không gây cú sốc cho thị trường”
Trao đổi về bài toán này, ông Nguyễn Đình Đảng – Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội nhấn mạnh: “Tổ chức lại hoạt động giết mổ không đơn thuần là sắp xếp lại hệ thống cơ sở hiện có, mà là giải pháp trọng tâm nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về an toàn thực phẩm. Nếu cắt rụp từ hơn 700 cơ sở nhỏ lẻ xuống ngay còn 27 cơ sở công nghiệp tập trung, thị trường chắc chắn sẽ gãy đổ chuỗi cung ứng.”
Chính vì vậy, Thành phố chọn hướng đi theo lộ trình đệm linh hoạt:
Giai đoạn 1 (Xóa bỏ cơ sở không phép): Từ đầu năm 2026 đến nay, toàn thành phố đã chấm dứt hoạt động 273 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ. Từ ngày 1/7/2026, các xã, phường đồng loạt thông báo dừng hoạt động các điểm giết mổ tự phát, kiên quyết xử lý hành chính trường hợp cố tình vi phạm.
Giai đoạn 2 (Hình thành điểm trung chuyển tạm thời): Tiến hành rà soát và thành lập khoảng 70 – 80 cơ sở giết mổ tập trung tạm thời có kiểm soát. Hiện đã có 47 cơ sở đi vào vận hành, giúp đáp ứng ngay nhu cầu thực tế của từng quận, huyện.
Giai đoạn 3 (Đầu tư công nghệ hiện đại): Hướng tới quy hoạch dài hạn gồm 27 cơ sở giết mổ tập trung quy mô lớn. Đồng thời, nghiên cứu xây dựng 4 – 6 tổ hợp giết mổ công nghiệp gắn với chế biến sâu và logistics theo 4 trục phát triển (Đông – Tây – Nam – Bắc).
Hiện tại, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đang phối hợp với các doanh nghiệp lớn (như Công ty Cổ phần Nông nghiệp BAF Việt Nam) khảo sát đầu tư tổ hợp giết mổ công nghiệp quy mô lớn tại xã Bình Minh, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe để hướng tới xuất khẩu.
Kiểm soát từ gốc: Vai trò quyết định của chính quyền cơ sở
Tháo gỡ điểm nghẽn giết mổ không thể chỉ trông chờ vào các quyết định trên giấy. Vai trò kiểm tra, giám sát của chính quyền cấp xã, phường mang tính quyết định. Cấp cơ sở là nơi sát dân nhất, trực tiếp rà soát các điểm mổ chui, đồng thời vận động người dân thay đổi thói quen tiêu dùng từ “thịt nóng” sang thịt mát, thịt có nguồn gốc rõ ràng.
Chuyển đổi thói quen sản xuất và tiêu dùng chưa bao giờ là việc dễ dàng. Nó đòi hỏi sự kiên trì trong tuyên truyền cùng chế tài xử lý nghiêm minh đối với các vi phạm. Nhưng khi hạ tầng cơ sở giết mổ tập trung được hoàn thiện đồng bộ, người tiêu dùng Thủ đô sẽ là bên hưởng lợi lớn nhất khi mỗi bữa ăn hằng ngày đều được bảo đảm an toàn từ gốc.
Sự quyết liệt của Hà Nội trong năm 2026 không chỉ tháo gỡ một điểm nghẽn kinh tế – xã hội kéo dài, mà còn là nền tảng để xây dựng một hệ thống chuỗi cung ứng nông sản thực phẩm minh bạch, hiện đại, xứng tầm với vị thế của Thủ đô.
Xuân Thủy
