(TACN) – Bất chấp những cơn “gió ngược” từ chi phí thức ăn chăn nuôi neo ở mức cao, áp lực lạm phát thị trường và bóng ma dịch bệnh rình rập, ngành chăn nuôi Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026 vẫn chứng minh được sức chống chịu bền bỉ. Bức tranh tăng trưởng tích cực này không đến từ sự may mắn ngẫu nhiên, mà là quả ngọt của một tư duy chuyển dịch mang tính chiến lược: Từ bỏ tư duy nhỏ lẻ, manh mún để tiến thẳng lên mô hình sản xuất quy mô lớn, ứng dụng an toàn sinh học nghiêm ngặt và kiến tạo các chuỗi liên kết giá trị bền vững.
Mô hình chăn nuôi bò sữa theo quy trình khép kín.
Từ “mô hình điểm” 4F Quế Lâm
Để hiểu rõ cách thức ngành chăn nuôi vượt bão, cần nhìn vào những “tế bào” đổi mới sáng tạo ở quy mô doanh nghiệp và trang trại vệ tinh. Khởi sự từ năm 2020, dự án “Tổ hợp chăn nuôi an toàn sinh học 4F” (Farm – Food – Feed – Fertilizer) của Tập đoàn Quế Lâm tại phường Phong Điền, TP. Huế với quy mô 15ha chính là một nét chấm phá điển hình. Trong tổ hợp này, phân khu trang trại hữu cơ áp dụng an toàn sinh học chiếm 2ha, vận hành 3 dãy chuồng hiện đại với diện tích 3.600 m2/dãy. Đến nay, dòng chảy tuần hoàn tại đây đã được định hình vững chắc với quy mô thường trực 100 lợn nái và 2.200 lợn thịt, lợn giống.
Ông Nguyễn Văn Lịch (phường Phong Điền, TP. Huế), một trong những hộ dân đầu tiên bắt tay liên kết với Quế Lâm, là minh chứng sống động. Mạnh dạn đầu tư gần 1 tỷ đồng để xây dựng hệ thống chuồng trại khép kín, mỗi năm duy trì nuôi 10 lợn nái và 100 lợn thịt/lứa, ông Lịch giờ sở hữu tổ hợp chăn nuôi – trồng trọt liên kết lớn nhất vùng với sản lượng xuất chuồng hơn 12 tấn lợn hơi/năm.
“Chăn nuôi hữu cơ, an toàn sinh học đã cởi trói gánh nặng cho người nông dân. Lợn không cần tắm, giải quyết triệt để bài toán tiết kiệm nguồn nước và xả thải. Chuồng trại không mùi hôi, lợn kháng bệnh tốt nên chúng tôi không còn phải thót tim mỗi khi nghe tin có dịch bệnh xung quanh. Chưa kể, 2ha bưởi da xanh của gia đình hoàn toàn tự chủ được nguồn phân bón hữu cơ chất lượng cao”, ông Lịch hồ hởi chia sẻ.
Tương tự, anh Hồ Văn Teo (xã A Lưới 2) đi lên từ một hộ chăn nuôi nhỏ lẻ đầy rủi ro. Năm 2021, nhờ nguồn vốn vay và cái bắt tay chiến lược nuôi gia công cho Tập đoàn Quế Lâm, anh được bao tiêu toàn bộ từ con giống, vật tư đầu vào đến kỹ thuật chuồng trại. Đến nay, anh đã làm chủ một gia trại vững vàng, bỏ túi khoản lãi ròng đều đặn 100 triệu đồng/năm.
Theo số liệu từ Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP. Huế, mô hình của Tập đoàn Quế Lâm đã lan tỏa mạnh mẽ với hơn 60 mô hình vệ tinh liên kết, tổng đàn vượt mốc 500 lợn nái và 6.500 lợn thịt. Ông Nguyễn Văn Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y khẳng định: “Trong bối cảnh biến đổi khí hậu gay gắt và dịch bệnh dị biến khôn lường, chăn nuôi an toàn sinh học, giảm phát thải khí nhà kính không còn là một lựa chọn khuyến khích, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc nếu muốn tồn tại”.
Đến bức tranh chăn nuôi 6 tháng đầu năm
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong 2 quý đầu năm 2026 cho thấy toàn ngành chăn nuôi vẫn giữ vững được bánh đà tăng trưởng ổn định nhờ sự dẫn dắt của các phân khúc chủ lực.
Mặc dù khối chăn nuôi nông hộ, nhỏ lẻ vẫn tỏ ra thận trọng trong việc tái đàn do áp lực giá con giống và thuốc thú y, nhưng tổng đàn lợn cả nước tính đến cuối tháng 6/2026 vẫn ghi nhận mức tăng trưởng 2,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó một số địa phương có mức tăng cao như: Lâm Đồng tăng 5,5%, Thành phố Hồ Chí Minh tăng 4,5%, Đồng Nai tăng 4,2%, Phú Thọ tăng 3,8% và Bắc Ninh tăng 3,1%. Sự dịch chuyển mạnh mẽ sang quy trình hiện đại đã đưa sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng cả nước 6 tháng qua đạt khoảng 2,86 triệu tấn (tăng 4,8%).
Bên cạnh đó, nhóm ngành gia cầm cũng bứt phá ngoạn mục nhờ lợi thế chu kỳ sản xuất ngắn và quay vòng vốn nhanh. Tổng đàn gia cầm tăng 3,1%, mang về 1,3 triệu tấn thịt hơi (tăng 5,6%) và 10,8 tỷ quả trứng (tăng 2,6%).
Ở chiều ngược lại, ngành chăn nuôi đại gia súc tiếp tục chứng kiến sự thu hẹp về quy mô (đàn trâu giảm 6,6%, đàn bò giảm 2,8%) do quỹ đất chăn thả tự nhiên bị bóp nghẹt và hiệu quả kinh tế kém cạnh tranh. Tuy nhiên, điểm sáng là nhờ công tác cải tiến chất lượng giống và ứng dụng công nghệ phối trộn khẩu phần ăn, năng suất thịt và sữa vẫn duy trì tăng trưởng dương: sản lượng thịt trâu tăng 1,6%, thịt bò tăng 1,3% và sữa bò tươi tăng ấn tượng 5,2%.
Chuyển đổi số và “mở đường” cho những giải pháp đột phá
Mặc dù các chỉ số kinh tế đạt mức khả quan, song giới chuyên gia nhìn nhận nửa cuối năm 2026 vẫn tiềm ẩn nhiều xung lực bất lợi. Cơn sốt bùng phát của Dịch tả lợn châu Phi (với 697 ổ dịch tại 28 tỉnh, thành phố, tăng gần 60%) và Dịch cúm gia cầm (số ổ dịch tăng gấp 3,8 lần) trong 6 tháng qua chính là hồi chuông cảnh báo cho những lỗ hổng trong công tác phòng dịch tự phát.
Để giữ vững trận địa sản xuất từ nay đến cuối năm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã yêu cầu các địa phương siết chặt kiểm soát vận chuyển, giết mổ; đồng thời chỉ đạo tái đàn có kiểm soát, tuyệt đối không tái đàn ồ ạt tại các vùng chưa đảm bảo an toàn sinh học. Theo TS. Nguyễn Ngọc Sơn, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Chăn nuôi Việt Nam, khi không gian sinh tồn của ngành chăn nuôi bị thu hẹp do áp lực đô thị hóa và yêu cầu bảo vệ môi trường, ngành bắt buộc phải tìm không gian tăng trưởng mới từ khoa học công nghệ và dữ liệu số.
Thay cho lời kết
Chặng đường còn lại của năm 2026 vẫn đầy rẫy những thách thức khó lường. Thế nhưng, khi những mô hình an toàn sinh học như Quế Lâm tại Huế hay các chuỗi liên kết tại Hà Nội, Đồng Nai ngày càng bám rễ sâu vào thực tiễn, tư duy chăn nuôi của người Việt đã thực sự bước sang một trang mới. Chuyển đổi số, an toàn sinh học và phát triển tuần hoàn sẽ không còn là những khẩu hiệu mang tính lý thuyết, mà chính là chiếc chìa khóa vàng đưa ngành chăn nuôi Việt Nam tiến tới một nền sản xuất hiện đại, bền vững và có giá trị gia tăng cao.
Xuân Thủy
