(TACN) – Chiều ngày 3/7, tại Hà Nội, Trung tâm Khảo nghiệm, Kiểm nghiệm và Kiểm định Chăn nuôi Trung ương I (trực thuộc Cục Chăn nuôi và Thú y, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã tổ chức Hội nghị Triển khai một số quy định mới về quản lý thức ăn chăn nuôi (TĂCN.
Sự kiện thu hút sự tham dự của đông đảo đại diện đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, các hiệp hội ngành hàng, tổ chức chứng nhận độc lập cùng hàng trăm doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và nhập khẩu thức ăn chăn nuôi trên toàn quốc.
Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Minh Quang – Giám đốc Trung tâm Khảo nghiệm, Kiểm nghiệm và Kiểm định Chăn nuôi Trung ương I nhấn mạnh vai trò cốt lõi của thức ăn chăn nuôi trong chuỗi giá trị nông nghiệp. TĂCN là yếu tố đầu vào quan trọng nhất, quyết định trực tiếp đến năng suất, chất lượng, an toàn thực phẩm của sản phẩm chăn nuôi, từ đó ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe cộng đồng.
Dẫn chứng số liệu thống kê trong 6 tháng đầu năm 2026, ông Nguyễn Minh Quang cho biết: sản xuất đạt 12,36 triệu tấn thức ăn chăn nuôi công nghiệp, tăng 7,48% so với cùng kỳ năm 2025. Toàn ngành đã nhập khẩu 12,75 triệu tấn nguyên liệu TĂCN, tương đương giá trị trị giá 4,14 tỷ USD, tăng 3,3% về khối lượng so với năm 2025. “Sự phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu cùng tốc độ tăng trưởng nhanh của ngành đặt ra yêu cầu cấp bách về việc hoàn thiện thể chế pháp lý theo mô hình chính quyền 3 cấp. Việc sửa đổi, bổ sung quy định mới nhằm cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư rườm rà, đồng thời kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thúc đẩy doanh nghiệp tăng tính tự chủ và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật”, ông Quang khẳng định.
Trình bày về các điểm mới mang tính bản lề, bà Quách Tố Nga, Trưởng phòng TĂCN & Thuốc Thú y (Cục Chăn nuôi và Thú y) cho biết, hệ thống pháp lý mới được ban hành theo Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP và các Nghị định liên quan đã thay đổi căn bản phương thức quản lý. Thay vì cơ quan nhà nước đứng ra thẩm định trước, cơ chế mới chuyển mạnh sang việc cho phép doanh nghiệp tự công bố sản phẩm, đặc biệt là đối với nhóm thức ăn bổ sung.
Theo hướng dẫn mới, quy trình và hồ sơ công bố thông tin được phân định rõ ràng cho hai nguồn cung ứng: Đối với sản phẩm sản xuất trong nước: Tổ chức, cá nhân thực hiện tự công bố phải chuẩn bị hồ sơ đồng bộ gồm: Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, hợp đồng gia công (nếu có), tiêu chuẩn công bố áp dụng, phiếu kết quả thử nghiệm chất lượng – an toàn và mẫu nhãn sản phẩm.
Đối với sản phẩm nhập khẩu: Doanh nghiệp phải bổ sung Giấy chứng nhận lưu hành tự do (CFS) từ nước sở tại, các chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng tiêu chuẩn quốc tế (ISO/GMP/HACCP hoặc tương đương), bản thông tin sản phẩm và nhãn phụ bằng tiếng Việt trước khi lưu hành công khai.
Ngay sau khi hệ thống trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tự động cập nhật thông tin sản phẩm tự công bố, doanh nghiệp lập tức được quyền sản xuất, kinh doanh và chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng. Thủ tục “công bố lại” rườm rà trước đây đã chính thức được bãi bỏ. Doanh nghiệp chỉ phải làm thủ tục này khi thay đổi địa chỉ cơ sở sản xuất hoặc thay đổi cốt lõi về chỉ tiêu chất lượng sản phẩm; các biến động khác sẽ được tự cập nhật trên môi trường số, tiết kiệm đáng kể chi phí và thời gian.
Đặc biệt, từ ngày 01/7/2026, theo Thông tư 27/2026/TT-BNNMT, TĂCN được phân loại vào nhóm sản phẩm, hàng hóa có mức rủi ro trung bình. Đối chiếu với khoản 1 Điều 82 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, hàng hóa nhập khẩu sẽ không phải thực hiện thủ tục kiểm tra nhà nước về chất lượng khi thông quan. Hoạt động quản lý sẽ chuyển trọng tâm sang kiểm tra chứng nhận hợp quy, công bố hợp quy và kiểm tra hậu kiểm dựa trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia. Quy định này giải phóng áp lực lưu kho bãi, đẩy nhanh tốc độ thông quan nhưng cũng đặt lên vai nhà nhập khẩu trách nhiệm pháp lý cao hơn rất nhiều.
Để giúp doanh nghiệp tránh các vi phạm không đáng có khi tự chủ công bố, ông Nguyễn Sức Mạnh, Chuyên viên Phòng TĂCN & Thuốc Thú y đã chỉ ra hàng loạt lỗi kỹ thuật phổ biến trong hồ sơ pháp lý và nhãn mác qua công tác rà soát thực tế. Lỗi định danh nguyên liệu: Nhiều hồ sơ ghi tên nguyên liệu chung chung, thiếu minh bạch. Đối với các vi sinh vật có lợi, quy định bắt buộc phải ghi đầy đủ tên chi và tên loài cụ thể (ví dụ: Lactobacillus acidophilus), nghiêm cấm việc ghi mơ hồ theo dạng nhóm (ví dụ: Lactobacillus spp.).
Lỗi công bố hàm lượng: Hàm lượng công bố của các hoạt chất như vitamin, axit amin phải được tính toán dựa trên khối lượng của chất đơn nguyên bản, không được lấy hàm lượng của hợp chất chứa chất đó để công bố.Lỗi chứng nhận phân tích (COA): Trong phiếu thử nghiệm, doanh nghiệp bắt buộc phải định lượng rõ ràng tên chỉ tiêu kèm đơn vị tính hợp chuẩn. Cơ quan quản lý sẽ bác bỏ các hồ sơ ghi kết quả mang tính định tính như “Assay”, “Pass” hay “Complied”.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp bắt buộc phải xây dựng hệ thống tiêu chuẩn áp dụng nghiêm ngặt đối với từng nhóm sản phẩm chuyên biệt (thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh, thức ăn bổ sung, nguyên liệu đơn, thức ăn truyền thống). Các chỉ tiêu bắt buộc kiểm soát bao gồm chỉ tiêu dinh dưỡng (độ ẩm, protein thô, năng lượng trao đổi, khoáng chất, axit amin) và chỉ tiêu an toàn tuyệt đối (kim loại nặng, vi sinh vật gây hại).
Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm, thảo luận sôi nổi nhất tại hội nghị là việc quán triệt Nghị định số 211/2026/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chăn nuôi. Nghị định mới gồm 4 chương, 44 điều, thiết lập một khung chế tài nghiêm khắc hơn rất nhiều so với Nghị định số 14/2021/NĐ-CP trước đây nhằm tăng tính răn đe.
Thông tin đáng chú ý hơn cả được ông Nguyễn Văn Hào, Chuyên viên Văn phòng Cục Chăn nuôi và Thú y chia sẻ là định hướng phối hợp tư pháp được quy định tại dự thảo Bộ Luật Hình sự (sửa đổi). Theo đó, nếu cơ quan chức năng phát hiện hàng hóa vi phạm có chất lượng thực tế đạt dưới 85% so với tiêu chuẩn công bố và có yếu tố chủ quan cố ý từ phía doanh nghiệp, hồ sơ vụ việc sẽ ngay lập tức được chuyển sang cơ quan điều tra để xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự. Cơ quan quản lý chỉ áp dụng hình thức xử phạt hành chính khi hành vi vi phạm được xác định không đủ yếu tố cấu thành tội phạm hình sự. Đồng thời, Nghị định số 211/2026/NĐ-CP cũng phân cấp và mở rộng thẩm quyền xử phạt sâu rộng cho lực lượng chức năng ở cấp cơ sở, làm rõ thời hiệu xử phạt đối với các hành vi vi phạm nhiều lần, liên tục. Cơ chế tịch thu và buộc nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm cũng sẽ được áp dụng triệt để, triệt tiêu động cơ trục lợi của các cơ sở làm ăn gian dối.
P.V
